Dr. Yusuf Demirci

Genişletilmiş Bağışıklama Proğramı Genelgesi 2008 PDF Yazdır ePosta
  
Cuma, 20 Mart 2009 11:36

2008 Yılı Genişletilmiş Bağışıklama Proğramı'nı görmek için devamını okuyunuz...


 

GENİŞLETİLMİŞ BAĞIŞIKLAMA PROĞRAMI

 

Bagısıklama hizmetleri, bebekleri, çocukları ya da eriskinleri enfeksiyona yakalanma
riskinin en yüksek oldugu dönemden önce asılayarak bu hastalıklara yakalanmalarını önlemek
amacı ile yürütülen önemli bir temel saglık hizmetidir.
Genisletilmis Bagısıklama Programı (GBP), Bogmaca, Difteri, Tetanoz, Kızamık,
Kızamıkçık, Kabakulak, Tü
berküloz, Poliomyelit, Hepatit B ve Hemofilus influenza tip b’ye
baglı hastalıkların morbidite ve mortalitesini azaltarak, bu hastalıkları kontrol altına almak ve
hatta tamamen ortadan kaldırmak amacı ile hassas yas gruplarına enfeksiyona yakalanmalarından
önce ulasıp bagısıklanmalarını saglamak için yapılan asılama hizmetlerini içerir.
Temel amaç; dogan her bebegin ası takvimine uygun olarak yukarıda sayılan on hastalıga
karsı bagısık kılınmasıdır. Genisletilmis deyimi ise asısız veya eksik asılı bebek ve çocukların
tespit edildigi anda asılanmasının saglanması ve bu uygulamanın ülke genelinde her yerde esit
olarak yapılması anlamını vurgulamak için kullanılmaktadır.
GBP akademisyenlerden olusan Bagısıklama Danısma Kurulu’nun (BDK) bilimsel destegi
ve önerileri dogrultusunda yürütülmektedir. BDK yılda en az iki kez toplanarak güncel
gelismeleri görüsmekte ve önerilerde bulunmaktadır.
GBP HEDEFLER_:
Her bir antijen için etkinligi korunmus ası ile ülke genelinde %95 asılama oranına ulasmak ve
devamlılıgını saglamak,
12–23 aylık bebeklerin %90’ını tam asılı hale getirmek,
5 yas altı (0–59 aylık) asısız ya da eksik asılı çocukları tespit edip asılamak,
Okul çagı çocuklarının rapel asılarını tamamlamak,
Tespit edilen tüm gebelere uygun tetanoz difteri asısı dozunu uygulamak,
Ülkenin poliomyelitten arındırılmıs durumunu sürdürmek,
Maternal ve Neonatal Tetanozu elimine etmek,
2010 yılına kadar yerli kızamık virüsünü elimine etmek,
Kızamıkçık ve Konjenital Rubella Sendromunu kontrol altına almak,
Difteri, Bogmaca, Hepatit-B, Tüberküloz, Kabakulak ve Hemofilus influenza tip b’ye baglı
hastalıkları kontrol altına almak,
Ası güvenligini sürdürmek,
Kayıt bildirim sistemini güçlendirmek,
Toplumun katılımını saglamak olarak belirlenmistir.
Tam asılı çocuk; 1’er doz BCG ve KKK, 3’er doz DaBT/DBT, Polio, Hep B ve Hib
asılarının tamamını almıs çocuk olarak tanımlanmaktadır.
Bu hedeflere ulasmak için asılama hizmetleri herkese ulasabilecek sekilde rutin hizmetler
içinde sunulmalı, gerekli durumlarda hızlandırma (sabit ve gezici ekipler olusturarak), yerel ası
günleri, kampanya gibi destekleyici aktiviteler yapılmalıdır. Biriken duyarlı nüfusları koruma
kapsamına almak (özellikle poliomyelit ve kızamıkta) ve salgını önlemek için duyarlı yas
gruplarında yakalama (catch-up) ya da takip (follow-up) gibi ek asılama programları
yürütülmelidir.
DA_M_ GENELGE
2
A-) ASI TAKV_M_:
1) Çocukluk Dönemi Asılama Takvimi
A ) Okul Öncesi Asılamalar:
Dogumda (_lk 72 saat içinde) Hep B–1
1. Ayın bitiminde (4 haftalık) Hep B–2
2. Ayın bitiminde (8 haftalık) DaBT-_PA-Hib–1, BCG
4. Ayın bitiminde (16 haftalık) DaBT-_PA-Hib–2
6. Ayın bitiminde (24 haftalık) DaBT-_PA-Hib–3, OPA, Hep B–3
12. Ayın bitiminde (52 haftalık) KKK
Rapel doz (18–24 aylık) DaBT-_PA-Hib–R, OPA
(DaBT-_PA-Hib–3’den 1 yıl sonra)
B ) Okul Asılamaları:
_lkögretim 1. sınıfta OPA, KKK, Td
_lkögretim 8. sınıfta Td
Çocukluk dönemi asılama takvimi
Hep B: Hepatit B asısı
BCG: Bacille Calmette-Guerin asısı
DaBT-_PA-Hib: Difteri, aselüler Bogmaca, Tetanoz, _naktif Polio, Hemofilus influenza tip b asısı (Besli Karma ası)
KKK: Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak asısı
OPA: Oral Polio asısı
Td: Eriskin Tipi Difteri-Tetanoz asısı
R: Rapel (Pekistirme)
Dogumda
1.ayın
sonu
2.ayın
sonu
4.ayın
sonu
6.ayın
sonu
12. ay
18–24 ay
_lkögretim
1.sınıf
_lkögretim
8.sınıf
Hep B I II III
BCG I
DaBT-_PA-Hib I II III R
KKK I R
OPA 
Td 
DA_M_ GENELGE
3
2) 1 Yas Üstü Hiç Asılanmamıs Çocuklarda Asılama Seması
TCT: Tüberkülin Cilt Testi
Ası takviminde belirtilen aralıklara göre asıları tamamlanamamıs çocuklarda önceki
ası dozlarının tekrar yapılmasına gerek yoktur. Aradan uzun bir süre geçmis olsa bile,
asılamaya bırakılan yerden devam edilir, eksik asılı çocuk saptandıgında yasına uygun
olarak yukarıdaki semalara göre asıları tamamlanır.
3- Dogurganlık Çagı Kadın/Gebe Asılamaları
Dogurganlık Çagı (15- 49 Yas) /Gebe Kadınlardaki Tetanoz Ası Takvimi
Doz sayısı Uygulama zamanı Koruma süresi
Td 1 Gebeligin 4. ayında - _lk karsılasmada Yok
Td 2 Td 1’den en az 4 hafta sonra 1-3 yıl
Td 3 Td 2’den en az 6 ay sonra 5 yıl
Td 4 Td 3’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki gebelikte 10 yıl
Td 5 Td 4’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki gebelikte Dogurganlık çagı boyunca
Hiç asılanmamıs gebelerin en az iki doz Td asısı almaları saglanmalıdır. _kinci doz
dogumdan en az iki hafta önce tamamlanmalıdır. Yeterli süre saglanamadıysa tek doz Td almıs
gebenin ve bebeginin tetanoz hastalıgı açısından risk altında oldugu dikkate alınmalıdır. Temiz
dogum sartlarının saglanması ve bebegin göbek bakımının dogru yapılması daha da önem
kazanmaktadır.
Kayıtlı tetanoz toksoid dozu olanlar: GBP kapsamında 1980 yılı ve sonrasında dogan
çocukların büyük bölümüne erken çocukluk döneminde veya okul çagında tetanoz asısı
uygulaması yapılmıs ve bu çocukların bir kısmı dogurganlık çagına ulasmıstır. 1980’den sonra
dogan kadınların ası kayıtlarının bulunması durumunda, uygun aralıklarla yapılmıs en az 3 doz
DBT/Td/TT, dogurganlık çagında yapılmıs 2 doz TT/Td dozu yerine sayılır ve ası takvimine
kalındıgı yerden devam edilir.
A ) 6 yasından küçük ve yasamının ilk yılında hiç asılanmamıs çocuklarda asılama
seması (12-71 ay):
_lk karsılasma DaBT-_PA-Hib, Hep B, ppd ile TCT
_lk karsılasmadan 2 gün sonra KKK, TCT sonucuna göre gerekiyorsa BCG
_lk karsılasmadan 2 ay sonra DaBT-_PA-Hib, Hep B
_lk karsılasmadan 8 ay sonra DaBT-_PA-Hib, Hep B, OPA
Çocukluk çagı asılama takvimine okul asıları ile devam edilecektir.
B ) 6 yas üzerinde ve daha önce hiç asılanmamıs çocuklarda asılama seması(72 ay ve
üzeri):
_lk karsılasma Td, OPA, Hep B, KKK
_lk karsılasmadan 1 ay sonra Td, OPA, Hep B, KKK
_lk karsılasmadan 8 ay sonra Td, OPA, Hep B
DA_M_ GENELGE
4
B-) ASI UYGULAMALARINDA GENEL KURALLAR:
Saglık kurumuna herhangi bir nedenle basvuran basta bebek, çocuk ve gebeler olmak
üzere tüm bireylerin asılanma durumu kontrol edilmeli, ası takvimine göre asılanması
gerekenler ve eksik asılılar tespit edilip asılamak için her fırsat degerlendirilmelidir.
Kaçırılmıs fırsatlar en aza indirilmelidir.
Saglık kurumlarında ası günü uygulaması yapılmamalı, her gün ası yapılmalıdır.
Ası uygulamalarından önce enjektör, ası ve varsa sulandırıcı üzerindeki etiketi ve son
kullanma tarihi (Exp/ED: Expiry date) kontrol edilmeli, etiketi olmayan ya da son
kullanma tarihi geçmis asılar, sulandırıcılar ve enjektörler kullanılmamalıdır.
Miadı (kullanım süresi) önce dolacak veya son kullanma tarihi en yakın olan ası ilk önce
kullanılmalıdır.
Açılan çoklu ası flakonlarına açılıs tarih ve saati yazılmalıdır.
Kullanıma hazır enjektörlü asılar hariç, her ası için ayrı ve steril bir enjektör
kullanılmalıdır.
Birden fazla ası aynı anda yapılabilir. BCG, OPA, DaBT-_PA-Hib, KKK ve Hepatit B
asılarının aynı gün yapılmasında bir sakınca yoktur. Ayrı ayrı enjektörler ile farklı
ekstremitelerden yapılır. Aynı ekstremiteden farklı asıların uygulanması zorunlu ise iki
asının uygulanma bölgesi arasında en az 2 cm mesafe olmalıdır.
DaBT-_PA-Hib besli karma asısı dısındaki asılar aynı enjektörde karıstırılmaz. Besli
karma asıda ise aynı ambalajda bulunan liyofilize Hib asısı sıvı formda olan DaBT-_PA ile
sulandırıldıktan sonra kullanılır.
12 aya kadar bebeklerde intramuskuler uygulama için uylugun orta veya üst 1/3 kısmında
vastus lateralis kasının ön yan bölümü kullanılır.
Asılamada iki doz arasında olması gereken en az sürelere mutlaka uyulmalıdır.
Bırakılması gereken en az süreye uyulmadıgında yapılan doz geçersiz sayılır ve uygun
süre sonra tekrarlanır.
Ası takviminde belirtilen uygulama zamanları ve uygulama aralıklarına uymak esastır.
Ancak zorunlu hallerde asagıda belirtilen en az süreler kullanılabilir;
o DaBT-_PA-Hib asısının 1. ile 2. ve 2. ile 3. dozları arasındaki süre en az 4 hafta
olmalıdır. Aynı asının 3. dozu ile rapel dozu arasındaki süre ise en az 6 ay
olmalıdır.
o Kızamık antijeni içeren iki ası arasında en az 4 hafta süre olmalıdır.
o Hepatit B’nin 1. ve 2. dozu arasında en az 4 hafta, 2. ve 3. dozu arasında en az 8
hafta olmalı, ayrıca 3. doz 1. dozdan en az 16 hafta sonra uygulanmalıdır. Asıl olan
0–1–6 semasıdır.
Aradan uzun bir süre geçmis olsa bile, asılamaya kalınan yerden devam edilir.
Kural olarak parenteral (enjeksiyonla) uygulanan iki canlı viral ası aynı anda
uygulanabilir, aynı anda uygulanamayacaksa aralarında en az 4 hafta süre bırakılması
gerekir. Takvimimizde yer alan canlı asılardan OPA ile diger canlı asılar arasında süre
bırakılması gerekmez. Kızamık hastalıgı ya da asısı sonrası lenfopeni (t lenfosit azalması)
olusma olasılıgı nedeniyle, hücresel bagısıklık yetersiz kalabileceginden Kızamık içeren
asılar sonrası BCG uygulanmasında 4 haftalık bir süre bırakmak gerekir. BCG’nin önce
uygulandıgı durumda ise Kızamık içeren asıların uygulanması için süre bırakmaya gerek
yoktur.
DA_M_ GENELGE
5
Canlı virüs asıları Tüberkülin Cilt Testini (TCT) bozabilir, bu nedenle ppd uygulaması
Kızamık içeren asılar ile aynı günde veya 4–6 hafta sonra yapılmalıdır.
Asılama öncesi ası kontrendikasyonları mutlaka sorgulanmalıdır.
DaBT-_PA-Hib asısı için üst yas sınırı 6 yastır (72 ay).
Tetanoz toksoidi (TT) yerine Td asısı uygulaması ile çocukluk çagındaki difteri
asılamasının rapel dozu yapılmakta, aynı zamanda daha önceden bagısıklanmamıs ve
difteriye hassas olan kisilerin bagısıklanmasına fırsat saglanmaktadır. Gebelik dahil TT
uygulanması gereken her durumda Td asısı uygulanmalıdır.
Herhangi bir yas grubunda Hepatit B asılaması yapılmadan önce Hepatit B’ye yönelik
serolojik inceleme yapılmasına gerek yoktur.
Hepatit B asısı dogumdan sonra en geç ilk 72 saat (tercihen ilk 24 saat) içinde
uygulanmalıdır.
Tasıyıcı oldugu bilinen anneden dogan bebeklere dogumdan sonraki ilk 12 saat içinde
Hepatit B asısı uygulanmalı, ayrıca dogumda ası ile birlikte Hepatit B immun globulini de
yapılmalıdır.
Dogum agırlıgı 2000 gr’ın üzerindeki bebeklerde Hepatit B asılama seması aynen
uygulanmalıdır.
2000 gr’ın altında dogum agırlıgı olan bebeklerde ise asagıdaki sekilde uygulanmalıdır:
a. Anne Hepatit B tasıyıcısı ise veya tasıyıcılık durumu bilinmiyorsa dogumdan
sonraki ilk 12 saat içinde ilk doz yapılır, daha sonra 1., 2. ve 12. aylarda ası
tekrarlanır (toplam 4 doz uygulanır).
b. Anne Hepatit B tasıyıcısı degilse, bebek 2000 gr’a ulastıgında veya 1. ayın
sonunda ilk doz yapılır, ilk dozdan 1 ay ve 6 ay sonra ası tekrarlanır (toplam 3 doz
uygulanır).
BCG asısı dogumdan itibaren yapılabilir, ancak uygulama kolaylıgı, daha az
komplikasyon olması ve immünitenin daha kuvvetli gelismesi için 2 ayı doldurdugunda
uygulanmalıdır.
BCG asısı, 3. aydan sonra yapılacaksa ppd ile TCT yapıldıktan sonra sonucuna göre
uygulanır.
BCG asılaması ile ilgili olarak;
o Kayıtlara göre BCG yapıldıgı bilinen çocuklarda (skar görülsün veya görülmesin)
ve BCG skarı bulunan çocuklarda herhangi bir yasta kontrol amacıyla TCT
yapılmasına gerek yoktur ve bunun sonucuna göre BCG uygulaması gerekli
degildir.
o 6 yas üzerinde hiç asılanmamıs çocukta BCG gerekli degildir.
o 6 yas altında BCG yapılmamıs olan çocukta TCT sonucuna göre gerekiyorsa BCG
uygulanır.
OPA yapıldıktan sonra, çocugun beslenmesinin sınırlanmasına gerek yoktur. Anne sütü
rahatlıkla verilebilir.
_shali olan çocuga OPA uygulanabilir, ancak 4 hafta sonra fazladan bir doz daha yapılır.
Genel ilke olarak gebelikte canlı asılar yapılmamalıdır, ancak risk-yarar durumu (Kuduz
asısı gibi) göz önüne alınarak duruma göre karar verilmelidir.
Her ne kadar kızamıkçık asısına baglı fetal anomaliye dair bir kanıt olmasa da,
Kızamıkçık veya KKK asısı alanlar 4 hafta süre ile gebelikten korunmalıdır. Kızamıkçık
DA_M_ GENELGE
6
asılaması öncesi gebelik testi yapmaya gerek yoktur, gebe olup olmadıgı sorularak ası
yapılmasına karar verilir.
Eriskinlerde Td asılaması konusunda;
o Daha önce asılanma durumu bilinmeyen tüm yetiskinlerin 3 doz Td asısı ile
asılanarak primer immünizasyonlarının tamamlanması gerekmektedir (Birinci doz
ile ikinci doz arasında 1 ay, ikinci doz ile üçüncü doz arasında 6 ay). 1980’den
sonra doganların ası kayıtlarının bulunması durumunda, uygun aralıklarla yapılmıs
3 doz Tetanoz içeren ası almıs olanlar 2 doz Tetanoz asısı almıs kabul edilerek
asılanmalarına kaldıgı dozdan devam edilir.
o Önceki asılanma durumu bilinmeyen gebelerin de ilk karsılasmada 1 ay ara ile en
az iki doz Td asısı almaları saglanmalı, 3. doz Td asısı primer seriyi tamamlamak
üzere 2. dozdan 6 ay sonra yapılmalıdır.
o Primer serisi tamamlanmıs tüm yetiskinlere 10 yılda bir Td asısı yapılmalıdır.
o Primer serisi tamamlandıgı ası kayıtlarından anlasılan bir kadına gebe kaldıgında
Maternal ve Neonatal Tetanoz Eliminasyon Programına uygun olarak 1 doz Td,
sonraki gebeliginde de 1 doz Td yapılarak 5 doz Td seması tamamlanır (Yüksek
Riskli Bölgeler dısındaki bölgelerde).
o Dogurganlık çagında (15–49 yas) 5 doz Td almıs olan kadınların da 10 yıl
aralıklarla Td asılamasına devam edilir.
Ailelere, uygulanan ası, asının gerekliligi, bir sonraki ası için gelmeleri gereken zaman ve
olası yan etkileri hakkında bilgi verilmelidir.
Asılanan her kisiye mutlaka ası kartı verilmelidir.
Ası uygulaması kadar asılama faaliyetleri sırasında ortaya çıkan tıbbi atıkların uygun
sekilde uzaklastırılması da önemlidir. Bu nedenle ası uygulaması yapılan her ortamda
Enjektör Güvenli Atık Kutusu da kullanılmalıdır.
C-) ASI UYGULAMALARINDA KAYIT VE B_LD_R_M S_STEM_
Asıyı uygulamak kadar düzenli ası kaydı tutmanın da önemli oldugu bilinmelidir. Ası
uygulamalarının ilgili tüm kayıt formlarına zamanında, tam ve dogru olarak kaydedilmesi
saglanmalıdır. Ası Sonrası _stenmeyen Etki (AS_E) izleme sisteminin geregi olarak yapılan tüm
asıların ve varsa sulandırıcılarının lot no’su da kayıt formlarına islenmelidir. DaBT-_PA-Hib besli
karma asısının paket üzerindeki lot no’su, ası lot no’su olarak kullanılmalıdır. GBP
uygulamalarında kullanılacak olan Form 012A ve 012B, Form 013 ve 013B, Bölge Dısı Ası
Bildirim Formu, Aylık GBP Sürveyans Formu, Ası Kartları ve Ası _zlem Çizelgeleri örnekleri
Ek-1’de bulunmaktadır.
Ülkemizdeki ası uygulamalarında halen, Saglık Bakanlıgı tarafından temin edilen asılar
(kamu asısı) yanında özel sektör tarafından saglanan asılar da (özel ası) kullanılmaktadır. Ayrıca
Saglık Bakanlıgı tarafından saglanan GBP asıları ücretsiz uygulanmak ve bildirimde bulunmak
kaydı ile talep eden diger saglık kuruluslarına da “Tasınır Mal Yönetmeligi” kurallarına uygun
olarak verilebilir.
KAYIT VE B_LD_R_M FORMLARI:
Form 012 (Ası Kayıt Fisi): Temel ası kayıt formudur. 0-59 ay bebekler için Form 012A,
5 yas ve üzeri için 012B formu kullanılır. Bu formlarda Saglık Ocagı/Aile Hekimi tarafından
uygulanan tüm kamu asıları siyah kalemle kaydedilir.
DA_M_ GENELGE
7
Kisinin baglı oldugu Saglık Ocagı/Aile Hekimi dısında baska bir kurum tarafından
asılanması durumunda asının yapıldıgı Saglık Ocagı/Aile Hekimi tarafından misafir Form
012A/B’ye kaydedilir ve “Bölge Dısı Ası Bildirim Formu” doldurularak ilgili Saglık
Ocagına/Aile Hekimine ulastırılır. Bu kayıt baglı oldugu Saglık Ocagı/Aile Hekimi tarafından
Form 012A/B’ye mavi renkli bir kalemle islenir. Bu dozlar da Saglık Ocagı/Aile Hekimi
tarafından eksik asılıların takibinde ve bölge ası oranlarının hesabında dikkate alınır. Okul
asılamalarında da ögrencinin kayıtlı oldugu Saglık Ocagı/Aile Hekimine bildirimin yapılması
gerekir. Ay sonunda bu asılar asıyı uygulayan birim tarafından Form 013’e kaydedilerek bildirilir.
Hastaneler gibi Tasınır Mal Yönetmeligine uygun olarak ası verilen diger birimler
tarafından _l Saglık Müdürlügü veya baglı birimlerinden alınıp uygulanan kamu asıları Form 013
ve uygulanan kisilere ait ad, soyad, dogum tarihi, baba adı, T.C. Kimlik no, adres bilgileri ve
asının adı, lot no., varsa sulandırıcı lot no., kaçıncı doz olduguna dair bilgileri içeren bir liste ile _l
Saglık Müdürlügüne bildirilir. _l Saglık Müdürlükleri tarafından Saglık Grup Baskanlıkları/TSM
ler yolu ile veya dogrudan, ası kayıtları ilgili Saglık Ocagına/Aile Hekimine ulastırılır. Bu kayıt
baglı oldugu Saglık Ocagı/Aile Hekimi tarafından Form 012A/B’ye mavi renkli bir kalemle
islenir. Bu dozlar da Saglık Ocagı/Aile Hekimi tarafından eksik asılıların takibinde ve bölge ası
oranlarının hesabında dikkate alınır. Ay sonunda bu asılar asıyı uygulayan birim tarafından Form
013’e kaydedilerek bildirilir.
Özel asılardan içeriginde DBT/DaBT, Polio, Hib, KKK ve Hepatit-B antijenlerini
bulunduran asıları uygulayan kisi ve kuruluslar tarafından yapılan asılar, asılanan kisi ve asının
bilgileri (ad, soyad, T.C. Kimlik no, dogum tarihi, baba adı, adres bilgileri ve asının adı, lot no.,
varsa sulandırıcı lot no., kaçıncı doz) ile bir liste halinde aylık olarak baglı oldugu Saglık Grup
Baskanlıgı/TSM/Saglık Müdürlügüne gönderilmeli ve asılanan kisinin kayıtlarının ilgili Saglık
Ocagındaki/Aile Hekimindeki Form 012A/B’ye tam ve dogru aktarılması saglanmalıdır. Ayrıca
saha gezilerinde tespit edilen özel asılar da kayıt altına alınmalıdır. Özel asılar tarihleri
belirtilerek kırmızı renkli bir kalemle ilgili formlara kaydedilir. Ay sonunda bu asılar Saglık
Ocagı/Aile Hekimi tarafından Form 012A/B’den Form 013B’ye aktarılır. Burada temel amaç;
yapılan asının bildirim sistemine bir kez girilmesini saglayarak mükerrer bildirimi engellemektir.
Özel bildirimler veya saha gezileri sırasında tespit edilen GBP hedef antijenleri dısında
uygulandıgı tespit edilen diger antijenler Form 012A/B’nin “Diger” sütununa kaydedilir, bu
asıların bildirimi yapılmaz.
Form 012A (0–59 ay ası kayıt fisi): Temel ası kayıt formudur. Bu formda kurum
tarafından uygulanan tüm kamu asıları siyah kalemle kaydedilir. Bu form Saglık Ocagı bölgesinin
büyüklügüne göre her Saglık Evi veya Muhtarlık, sokak, vb. düzeyinde hazırlanır. Dogan, tespit
edilen veya Saglık Ocagı bölgesine gelen her bebek, Ev Halkı Tespit Fisi (ETF), Form 004, Form
006 ve Form 012A’ya kaydedilir. Aile Hekimleri de kayıtlı bebek ve çocuklarını Form 012A’ya
kaydeder. Form 012A’da yapılan asıların her biri tarih, gün-ay-yıl olarak ilgili alana kaydedilmeli,
asının ve varsa sulandırıcısının lot no’su da belirtilmelidir.
Bu forma diger saglık birimleri ve özel hekimler tarafından yapılan asılar da tarihleri
belirtilerek farklı renkte bir kalemle kaydedilir (Kamu asıları için mavi, özel asılar için kırmızı
renkli kalem kullanılmalıdır). 60 aylık olan çocukların kayıtları form 012B’ye aktarılır. Form
012A, Form 013 ve Form 013B’nin veri kaynagıdır.
Form 012A’da bulunan “dogumda neonatal tetanoza karsı korunmus çocuk” bölümü
asagıdaki bilgiler dogrultusunda doldurulur:
Yeni dogan veya tespit edilen her bebek, Form 012A’ya kaydedilirken annenin tetanoz
asılanma durumu sorgulanır. Yeni doganın dogumda tetanoza karsı korunup korunmadıgı
DA_M_ GENELGE
8
asagıdaki tabloda belirtilen ası dozları arasındaki minimum aralıklara ve yapılan dozdan sonraki
koruma sürelerine göre degerlendirilir. Eger çocuk son geçerli doz tarafından saglanan korunma
döneminde dogduysa, neonatal tetanoza karsı korunmus olarak isaretlenir. Çocuk dogdugunda
korunma dönemi baslamamıssa, bitmisse veya anne hiç asılanmamıs ise dogumda neonatal
tetanoza karsı korunmamıs olarak isaretlenir.
Anneye yapılmıs dozlar Koruma süresi
Bir geçerli doz
_ki geçerli doz (Td1’den en az 4 hafta sonra)
Yok
Asıdan 15 gün sonra baslayan, 3 yıllık koruma
Üç geçerli doz (Td2’den en az 6 ay sonra)
Dört geçerli doz (Td3’den en az 1 yıl sonra)
Bes geçerli doz (Td4’den en az 1 yıl sonra)
Asıdan 15 gün sonra baslayan, 5 yıllık korunma
Asıdan 15 gün sonra baslayan, 10 yıllık korunma
Dogurganlık çagı boyunca korunma
Form 012B (5 yas üzeri ası kayıt fisi): 012A gibi temel ası kayıt formudur. Bu formda
kurum tarafından uygulanan tüm kamu asıları siyah kalemle kaydedilir. 5 yasını geçen kisilere
yapılan GBP asıları bu forma tarih, gün-ay-yıl olarak belirtilerek asının ve varsa sulandırıcısının
lot no’su ile kaydedilmelidir. Bu forma ayrıca, diger saglık birimleri ve özel hekimler tarafından
yapılan asılar da tarihleri belirtilerek farklı renkte bir kalemle kaydedilir (Kamu asıları için mavi,
özel asılar için kırmızı renkli kalem kullanılmalıdır). Form 012A ile birlikte, Form 013 ve Form
013B’nin veri kaynagıdır. Okul çagı ve eriskin dönem asılamalarının da bu forma kaydedilmesi
gerektigi unutulmamalıdır.
Form 013: Saglık Ocagı, Aile Hekimi (AH), Toplum Saglıgı Merkezi (TSM), diger
kuruluslar ve Saglık Müdürlügü düzeyinde, yapılan asıların ve ası, antiserum, enjektör ve atık
kutusu stok durumunun aylık olarak bir üst kademeye bildirilmesi için kullanılır. Her ayın
sonunda Saglık Ocagı, AH ve TSM tarafından, o ay yapılan asılar Form 012A’dan ve Form
012B’den, yas grubuna göre ayrılarak, bu forma aktarılır. Kurumlarda Form 013 hazırlanırken
sadece o kurumda uygulanan kamu asıları bildirilecektir. Burada temel amaç; yapılan asının
bildirim sistemine bir kez girilmesini saglayarak mükerrer bildirimi engellemektir.
Hep B 1. dozunun ilk 72 saat içinde uygulanması Hepatit B Kontrol Programının geregidir
ve bu uygulamanın Saglık Ocagı/Aile Hekimi, _l ve Ülke düzeyinde takibi gereklidir. Dogumda
hastanede uygulanan Hep B 1. doz asılarının Saglık Ocagı/Aile Hekimi tarafından takip
edilebilmesi amacıyla bu asının bildirimi, Form 013 ile bebegin baglı oldugu kurum tarafından da
yapılmalıdır. Ay sonunda, Saglık Ocagı/Aile Hekimine hastanelerde uygulandıgı bildirilen Hep B
1. doz uygulamaları Form 012 A kaynak alınarak Form 013’ün ilgili bölümünde (Bölge dısı)
gösterilir. Bu bölümde B_ (Bölge içi) bölümüne yazılan doz sayısı Saglık Ocagının/Aile
Hekiminin uygulamalarını, BD (Bölge dısı) bölümüne yazılan doz sayısı hastanede yapılan
uygulamaları gösterdiginden iki bölümün toplamı Saglık Ocagı/Aile Hekiminin Hep B 1 ası
oranının hesaplanmasında kullanılır. B_ (Bölge içi) bölümüne yazılan doz sayısı Saglık
Ocagının/Aile Hekiminin lojistik takibinde de kullanılır. Mükerrer bildirimin önlenmesi için il
Hep B 1. doz ası oranı hesaplanmasında Saglık Ocagı/Aile Hekimlerinin Form 013’de B_
bölümünde gösterilen doz sayıları ile hastane tarafından gönderilen Form 013 doz sayıları toplamı
kullanılır.
Form 013 takip eden ayın ilk haftası içinde Saglık Müdürlügüne ulastırılır. Saglık
Müdürlügüne gelen formlar kontrolleri yapılarak, en geç ayın 20’sine kadar Temel Saglık
_statistikleri Modülü (TS_M) programına girilir ve en geç ay sonunda Bakanlıkta olacak sekilde
tek bir form halinde Bakanlıga ulastırılır.
DA_M_ GENELGE
9
Form 013B: Özel asılardan içeriginde DBT/DaBT, Polio, Hib, KKK ve Hepatit-B
antijenlerini bulunduran asıların bildirimi için kullanılır. Bu uygulamayı yapan kisi ve
kurulusların gönderdigi ayrıntılı liste aylık olarak baglı oldugu Saglık Grup
Baskanlıgı/TSM/Saglık Müdürlügü yoluyla ilgili Saglık Ocagı/Aile Hekimine ulastırılır ve Form
012A/B’ye aktarılır. Ayrıca saha gezilerinde tespit edilen özel asılar da kayıt altına alınmalıdır.
Özel asılar tarihleri belirtilerek kırmızı renkli bir kalemle ilgili formlara kaydedilir. Ay sonunda
bu asılar Saglık Ocagı/Aile Hekimi tarafından Form 012A/B’den Form 013B’ye aktarılır. Burada
temel amaç; yapılan asının bildirim sistemine bir kez girilmesini saglayarak mükerrer bildirimi
engellemektir.
Form 013B, takip eden ayın ilk haftası içinde Saglık Müdürlügüne gönderilir. Saglık
Müdürlügüne gelen formlar kontrolleri yapılarak, en geç ayın 20’sine kadar TS_M programına
girilir ve en geç ay sonunda Bakanlıkta olacak sekilde tek bir form halinde Bakanlıga ulastırılır.
Bölge Dısı Ası Bildirim Formu: Kisinin baglı oldugu Saglık Ocagı/Aile Hekimi dısında
baska bir saglık kurumu tarafından asılanması durumunda ilgili Saglık Ocagına/Aile Hekimine
bildirimde kullanılacaktır.
Form 004 (Kisisel Saglık Fisi): Her ası seansından sonra Form 012A ve B ası kayıt
formlarına kaydedilen asılar, tarihi gün-ay-yıl olarak belirtilecek sekilde bu forma aktarılır.
Form 005 (Gebe- Lohusa _zleme Fisi): Gebelere yapılan ve Form 012B’ye kaydedilen
Td asıları, tarihi gün-ay-yıl olarak belirtilecek sekilde Form 005’e de kaydedilmelidir.
15–49 Yas Kadın _zlem Fisi: 15–49 yas kadınlara ve gebelere yapılan ve Form 012B’ye
kaydedilen Td asıları, tarihi gün-ay-yıl olarak belirtilecek sekilde bu forma da kaydedilmelidir.
Form 006 (Bebek ve Çocuk _zleme Fisi): Her ası seansından sonra Form 012A’ya
kaydedilen asılar, tarihi gün-ay-yıl olarak belirtilecek sekilde bu forma aktarılır.
Ası kartı:
o Bebek/Çocuk Ası Kartı: Tespit edilen her bebek ve çocuk için Form 012A’ya kayıt
sırasında ası kartı düzenlenir, uygunsa asısı yapılır, degilse ası kartına ilk ası randevu
tarihi kursun kalemle kaydedilerek verilir. Asılama tarihi gün-ay-yıl olarak
doldurulmalıdır.
o Eriskin Difteri Tetanoz Ası Kartı: Tespit edilen her gebe ve yüksek riskli
bölgelerdeki dogurganlık çagı kadın için Form 012B’ye kayıt sırasında ası kartı
düzenlenir, uygunsa asısı yapılır, degilse ası kartına ilk ası randevu tarihi kursun
kalemle kaydedilerek verilir. Asılama tarihi gün-ay-yıl olarak doldurulmalıdır.
o Okul Ası Kartı: Okul asılamaları sırasında asılanan her çocuk Form 012B’ye
kaydedilir ve yapılan asılar gün-ay-yıl seklinde tarihi belirtilerek ası kartı verilir.
DA_M_ GENELGE
10
Aylık GBP Sürveyans Formu: Bu formun temel amacı GBP kapsamındaki hastalıklarla
ilgili asılanma durumu verilerini ayrıntılı olarak toplamak ve sahadaki ası etkinligini izlemektir.
Bu nedenle vakaların asılanma durumları iyi arastırılmalı ve bilinmiyor sütununda vaka
kalmamasına özen gösterilmelidir. Ay sonunda Form 016’ya (Bildirimi Zorunlu Hastalıklar
Tespit Fisi) göre tespit edilen GBP kapsamındaki hastalıklar (tüberküloz hariç) bu forma aktarılır
ve ayın ilk haftası içinde Saglık Müdürlügüne gönderilir. Gelen formlar Saglık Müdürlügünde
toplanarak tek bir form haline getirilir ve takip eden ayın en geç 20’sine kadar TS_M programına
girilir ve ay sonuna kadar Saglık Bakanlıgına ulastırılır. Bu formda yer alan GBP hastalıklarına
ait sayılar ile Form 017’lerdeki sayılar aynı olmalıdır.
Ası _zlem Çizelgeleri: Her Saglık Ocagında/TSM’de, bölgesindeki asılama oranlarını
izlemek için, her bir antijene özel çizelgeler hazırlanmalı, aylık olarak islenmeli ve asılama
oranlarının yıl içindeki seyri ve hedefe ulasma düzeyi bu çizelgeler ile izlenmelidir.
D-) ASI KONTREND_KASYONLARI:
Asıların yapılmaması gereken durumlar çok nadirdir. Kesin kontrendikasyon
durumlarında ilgili ası uygulanmaz. Kesin kontrendikasyon ve önlem alınarak ası yapılacak
durumlarda ası takviminin ne sekilde tamamlanacagına, takip eden hekim tarafından karar verilir.
Genel Ası Kontrendikasyonları:
Bir asıya karsı gelisen anafilaktik reaksiyon, o asının sonraki dozları için kesin
kontrendikasyon olusturur.
Bir ası bilesenine karsı gelisen anafilaktik reaksiyon, bu maddeyi içeren tüm asılar için
kesin kontrendikasyon olusturur.
Atesli veya atessiz ciddi hastalık durumunda, izleyen hekime danısılmadan ası
uygulanmaz.
Asılara özel durumlar da vardır:
DaBT asısı:
Kesin kontrendikasyon:
o DaBT’ye baglı ensefalopati (Bogmaca bileseni çıkarılarak takvime devam edilir.)
Önlem alınarak ası yapılacak durumlar:
o Asılamadan sonra 48 saat içinde ortaya çıkan 40,5oC ve üzerinde rektal ates
o Hipotonik hiporesponsif atak
o Konvülsiyon
o Asılamadan 48 saat sonra ortaya çıkan ve en az 3 saat süren durdurulamayan
aglama
_PA:
Kesin kontrendikasyon:
o Neomisin, streptomisin veya polimiksin B’ye karsı anafilaktik reaksiyon
Önlem alınarak ası yapılacak durumlar:
o Gebelik
Hib asısı:
Kesin kontrendikasyon:
DA_M_ GENELGE
11
o Genel kontrendikasyonlar dısında kontrendikasyonu yoktur.
Önlem alınarak ası yapılacak durumlar:
o Yoktur
DaBT-_PA-Hib asısı:
Her bir ası için belirtilen tüm kontrendikasyonlar birlikte dikkate alınmalıdır.
OPA :
Kesin kontrendikasyon:
o HIV enfeksiyonu veya evde HIV ile enfekte kisi olması,
o Jeneralize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik yada HIV
enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozuldugu durumlar.
o Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle
immün cevabın baskılandıgı durumlar.
o Ev temaslılarında bilinen immün yetmezlik durumu.
Önlem alınarak ası yapılacak durumlar:
o Gebelik
KKK/Kızamık asıları:
Kesin kontrendikasyon:
o Neomisin veya jelatine karsı anafilaktik reaksiyon
o Yumurtaya karsı anafilaktik veya anafilaktoid reaksiyon (Anafilaksi dısındaki
yumurta allerjileri engel degildir)
o Gebelik,
o Jeneralize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik ya da
HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozuldugu durumlar,
o Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle
immün cevabın baskılandıgı durumlar.
Önlem alınarak ası yapılacak durumlar:
o Yakın zamanda (ürün veya doza göre 3–11 ay arasında degisebilir) kan ürünü veya
immünglobulin preparatı verilmis olması,
o Trombositopeni,
o Trombositopenik purpura öyküsü.
Kızamıkçık asısı:
Kesin kontrendikasyon:
o Neomisin veya jelatine karsı anafilaktik reaksiyon
o Gebelik,
o Jeneralize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik ya da
HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozuldugu durumlar,
o Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle
immün cevabın baskılandıgı durumlar.
Önlem alınarak ası yapılacak durumlar:
o Yakın zamanda (ürün veya doza göre 3–11 ay arasında degisebilir) kan ürünü veya
immünglobulin preparatı verilmis olması.
Hepatit B asısı:
DA_M_ GENELGE
12
Kesin kontrendikasyon:
o Ekmek hamuru mayasına (Saccharomyces serevisiae) anafilaktik reaksiyon
Önlem alınarak ası yapılacak durumlar:
o Yoktur
BCG asısı:
Kesin kontrendikasyon:
o Jeneralize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik ya da
HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozuldugu durumlar,
o Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle
immün cevabın baskılandıgı durumlar.
o Gebelik.
Önlem alınarak ası yapılacak durumlar:
o HIV enfeksiyonu riski altındaki kisiler
DT/Td asısı:
Genel kontrendikasyonlar dısında kontrendikasyonu yoktur.
E-) ASILANMAYA ENGEL OLUSTURMAYAN DURUMLAR
(YANLIS KONTREND_KASYONLAR)
Asagıda belirtilen durumlarda ası uygulaması ertelenmez, ası takvimine göre
uygulamaya devam edilir.
Allerji veya astım (yukarıda anlatıldıgı gibi, asının belirli bir bilesenine karsı bilinen bir alerji
dısında),
38.5 C’nin altında seyreden solunum yolu enfeksiyonu veya ishal gibi hafif hastalıklar,
Ailede asıyı takiben yan etki görülme öyküsü,
Ailede konvülsiyon, felç veya epilepsi bulunma öyküsü,
Antibiyotik tedavisi görme,
Anne sütü alma,
Kronik kalp, akciger, böbrek veya karaciger hastalıkları gibi kronik hastalıklar,
Serebral palsi, Down sendromu gibi kalıcı nörolojik durumlar,
Prematürite (asılama ertelenmemelidir),
Ameliyat öncesi ve sonrası,
Malnütrisyon,
Yenidogan sarılıgı öyküsü,
Topikal (cilt üzerine krem/merhem), aerosol (solunum yolu ile) seklinde veya lokalize
(intraartiküler, intrabursal veya tendon içi vb.) steroid kullanımı ya da agız yolu ile düsük doz
steroid kullanımı (2 mg/kg veya 20 mg/gün dozundan az),
Konvülsiyon öyküsü: asılama sonrası ates görülebileceginden, febril konvülsiyon öyküsü olan
çocuklarda ates çıkması beklenen dönemde ates düsürücü verilmesi uygundur. Çocuk
antikonvülzan tedavi alıyorsa tedavisine aksatılmadan devam edilmelidir.
Ası öncesi genel durumu iyi, saglıklı çocukların atesinin ölçülmesine ve fizik muayene
yapılmasına gerek yoktur. Kontrendikasyonlar mutlaka sorgulanmalıdır. Ası öncesi çocugun
DA_M_ GENELGE
13
hasta olup olmadıgının sorulması yeterlidir. “Önlem alınarak ası yapılması gereken durumlar”da
ası uygulama kararı, takip eden doktora bırakılmalıdır/doktor kontrolü sonrası ası uygulanmalıdır.
F-) AÇILAN ASI S_SES_ KULLANIM SÜRELER_
Ası üretim teknolojisinde gelismeler ve üretilen asıların dayanıklılıklarının arttırılması
dolayısıyla ası sisesi kullanım sürelerinde degisiklikler olmaktadır. Kural olarak çok dozlu
ambalajlarda açılan her ası sisesinin üzerine açılıs tarihi ve saati mutlaka yazılmalıdır.
GBP’de yer alan asıların kullanım süreleri söyledir:
Çok dozlu liyofilize olmayan asılar:
OPA, DT, Td ve Hep B asıları asagıdaki sartlara da uymak kaydı ile toplam süre 4 haftayı
geçmemek üzere açıldıktan sonra birbirini izleyen 3 ası seansında kullanılabilir.
1. Son kullanma tarihi geçmemis olmalı,
2. Asılar bu süre boyunca sürekli uygun soguk zincir sartlarında saklanmıs olmalı,
3. Ası flakonları suyla temas gibi kontaminasyona maruz kalmamıs olmalı,
4. Asılama için dozlar flakonlardan alınırken steril teknikler kullanılmıs olmalı,
5. Eger varsa flakon üzerindeki VVM (Ası Flakonu _zlemcisi) göstergesi kullanılabilir
durumda olmalıdır.
Yukarıdaki sartlar yerine getirilemiyorsa o ası flakonu artık kullanılmamalıdır.
Gezici ası uygulamalarında sahaya götürülen asılardan hiç açılmamıs flakonlar yukarıdaki
sartları saglamak kaydı ile dönüste buzdolabına yerlestirilir ve öncelikle kullanılır. Açılmıs
flakonlar ise yukarıdaki sartları saglamak kaydı ile aynı gün içerisinde kullanılabilir.
Çok dozlu liyofilize (sulandırılan) asılar:
o BCG asısı sulandırıldıktan sonra (+2) – (+8)oC’de ve karanlıkta korunmak sartıyla 6
saat içinde,
o Çok dozlu Kızamık ve Kızamıkçık asısı sulandırıldıktan sonra (+2) – (+8)oC’de ve
karanlıkta korunmak sartıyla 4 saat içinde kullanılmalıdır.
Tek dozlu liyofilize asılar:
o Tek dozlu Hib ve KKK asısı sulandırıldıktan sonra hemen kullanılmalıdır.
Tek dozlu kombine asılar:
o Difteri, aselüler Bogmaca, Tetanoz, _naktif Polio, Hemofilus influenza tip b içeren
besli karma asıda, aynı pakette enjektör içerisinde sıvı formda DaBT ve _PA, ayrı
flakon içinde liyofilize Hib bulunmaktadır. Liyofilize Hib asısı sıvı formda olan
DaBT-_PA ile sulandırıldıktan sonra hemen uygulanmalıdır.
Ası sulandırmada genel ilkeler:
o Her ası kendi sulandırıcısı ile sulandırılmalıdır. Farklı asıların sulandırıcıları
degistirilerek kullanılamazlar, yanlıs sulandırıcı kullanımı ası etkinliginin yok
olmasına veya AS_E’lere zemin hazırlar.
o Daima asıyı üreten firmanın sagladıgı sulandırıcı kullanılmalıdır.
o Baska amaçlar için kullanılmak üzere üretilen steril su ya da fizyolojik serum ası
sulandırmakta kullanılamaz.
o Ası uygulanan birimlerde sulandırıcılar da buzdolabında tutulmalıdır.
o Asılar, asılama hazırlıkları tamamlandıktan sonra sulandırılmalıdır.
o Asıyı sulandırmadan önce eller temiz su ve sabunla yıkanmalıdır.
DA_M_ GENELGE
14
o Ası flakonu, sulandırıcı ve enjektörler kontrol edilmelidir (dogru ası/sulandırıcı, varsa
ası flakon izlemcisi, son kullanma tarihi).
o Sulandırmadan önce flakona parmakla fiskeler vurularak toz (liyofilize) asının
flakonun dibine çökmesi saglanmalıdır.
o Sulandırılan asının buz aküsü ile direkt teması ve donması engellenmelidir. Isıga
duyarlı asılar ısıktan korunmalıdır.
o Sulandırma isleminde sulandırıcının tamamı kullanılmalıdır.
Liyofilize asıların sulandırılması:
1) Çok dozlu asıların sulandırılması:
o Her yeni uygulama için yeni bir sulandırma enjektörü ve igne ucu kullanılmalı ve bütün
çözücünün enjektöre dolması saglanmalı, daha sonra sulandırıcının tamamı ası flakonu
içine bosaltılmalıdır.
o Sulandırıcı ve asıyı karıstırmak için birkaç kez yavasça enjektöre çekilip, tekrar
yavasça flakonun içerisine bosaltılarak karıstırma islemi tamamlanmalıdır.
o Sulandırma islemi sonrası enjektör ve ignesi ayrılmadan güvenli atık kutusuna
atılmalıdır.
o Her uygulama için yeni bir ası enjektörü kullanılmalıdır.
2) Tek dozlu asıların sulandırılması:
o Her yeni uygulama için yeni bir ası enjektörü ve igne ucu kullanılmalıdır. Önce bütün
çözücünün enjektöre dolması saglanmalı, daha sonra sulandırıcının tamamı ası flakonu
içine bosaltılmalıdır.
o Sulandırıcı ve asıyı karıstırmak için birkaç kez yavasça enjektöre çekilip, tekrar
yavasça flakonun içerisine bosaltılarak karıstırma islemi tamamlanmalıdır. Enjektör
flakondan hiç çıkarılmadan asının tamamı enjektöre çekilmeli ve ası uygulanmalıdır.
o Asılama islemi sonrası enjektör ve ignesi ayrılmadan güvenli atık kutusuna atılmalıdır.
3) Tek dozlu DaBT-_PA-Hib besli asısının sulandırılması:
o Besli ası, DaBT-_PA içeren sıvı halde kullanıma hazır enjektör ve flakon içerisinde
liyofilize halde Hib olarak aynı paket içerisindedir.
o Liyofilize halde flakon içerisinde bulunan Hib, sıvı halde enjektör içinde bulunan
DaBT-_PA ile sulandırılır.
o Öncelikle bütün sıvının flakona dolması saglanmalıdır. Daha sonra enjektör flakondan
ayrılmadan, flakon çalkalanarak Hib eritilmeli ve aynı enjektöre çekilerek
bekletilmeden uygulanmalıdır.
o Asılama islemi sonrası enjektör ve ignesi ayrılmadan güvenli atık kutusuna atılmalıdır.
G-) ASI UYGULAMA TEKN_KLER_
Ası uygulama teknikleri seması Ek-2’de verilmistir.
a) BCG asısı uygulaması:
1. Sol kol açık ve düz tutulur.
2. Enjektör ve igne cilde paralel olacak sekilde, sol omuz bölgesine yakın enjeksiyon yapılır.
3. _gne ucu ile cilt hafifçe kaldırılarak cilt içine (intra dermal-intra kutan) uygulanır.
4. Cilt içine uygulamada ciltte 5-6 mm büyüklügünde bül (kabarıklık) olusmalıdır.
5. BCG asısı 0 yasta 0,05 ml, 1 yas üzerinde 0,1 ml uygulanır.
b) PPD ile Tüberkülin Cilt Testi (TCT) uygulaması:
DA_M_ GENELGE
15
1. Sol ön kolun 2/3 üst kısmında iç veya dıs yüzüne, cilt içine yapılır.
2. Kullanılacak alanda cilt lezyonu olmaması ve venlere uzak olması gerekir.
3. 5 TÜ’den 0,1 ml doz cilt içine verilir.
4. Cilt yüzeyinin hemen altına ignenin oblik uç kısmı yukarı gelecek sekilde tutularak yapılır.
5. Enjeksiyondan sonra 6–10 mm çaplı bir kabarcık olusmalıdır.
6. Test uygun yapılmamıssa hemen ikinci bir test dozu birkaç cm uzak bir yere yapılır ve yeri
isaretlenir.
7. Test yapıldıktan 48–72 saat sonra (2–3 gün) endurasyon çapı seffaf bir cetvelle milimetrik
olarak ölçülür.
TCT ölçümü* Degerlendirme
0–5 mm Negatif kabul edilir ve asılanır.
6–9 mm Süpheli kabul edilir, 1 hafta sonra TCT tekrarlanır, yine 6–9 mm bulunursa
negatif kabul edilip asılanır. 10 mm ve üzeri ise pozitif kabul edilir.
10 mm ve üstü Pozitif kabul edilir, enfeksiyon olarak degerlendirilir ve ailesi ile birlikte
incelenir, hasta bulunmazsa koruyucu tedaviye alınır.
* Endurasyonun (olusan sertligin) çapı ölçülmeli, kızarıklık ölçülmemelidir.
c) DaBT-_PA-Hib/DT/Td/Hep B/Hib asısı uygulaması:
1. 12 aya kadar bebeklerde deltoid kası radial sinirin yüzeysel yerlesimi ve kasın asıyı uygun
sekilde absorbe edecek kadar gelismis olmaması nedeniyle güvenli intramusküler (IM) uygulama
için uygun degildir. Dolayısıyla bebeklerde IM uygulama için uylugun orta veya üst 1/3 kısmında,
vastus lateralis kasının ön yan bölümü kullanılır.
2. 12. aydan sonra, kolun üst kısmına deltoid kas içine yapılır. Kol dirsekten, bacak dizden 45°
içe bükülür ve enjektör 90° dik açıyla cilde girerek, kas içine (intramusküler) uygulanır.
3. DaBT-_PA-Hib, DT, Td, Hib asıları 0.5 ml uygulanır.
4. Hep B asısı 10 yasa kadar 0,5 ml, 10 yas ve üzerinde 1 ml uygulanır.
d) KKK/Kızamık/Kızamıkçık asısı uygulaması:
1. Kolun üst kısmına, deltoid kasa uyan bölgeye yapılır.
2. Kol dirsekten 45° içe bükülür, enjektör 45° egimle cildi geçerek, cilt altına (subkutan, SC)
uygulanır.
3. KKK/Kızamık/Kızamıkçık asısı 0,5ml uygulanır.
e) OPA :
1. Agızdan verilir.
2. Çocugun bası geriye dogru egilir, agzı açılıp bir elle yanaklardan tutulurken diger elle dil
üzerine ası damlatılır.
3. Damlalıgın ucunun çocugun agzına degmemesine dikkat edilir.
4. Damlatılması gereken miktar ası tipine göre degisebilir. Kaç damlanın bir doza esdeger oldugu
ası flakonu üzerinden kontrol edilmelidir (halen kullanılan asıda 2 damla 1 dozdur).
H-) ASI LOJ_ST_G_
1) Asıların Sevkiyatı
DA_M_ GENELGE
16
GBP için gerekli ası ve malzemeler sevk dönemlerinde ve düzenli aralıklarla dagıtılırlar.
Asagıda yer alan tabloda ası depolaması yapılan ve kullanılan merkezlere ne kadar süre için ası
sevkiyatı yapılması gerektigi belirtilmektedir.
Asının depolandıgı yer Sevk dönemleri
Bölge deposu ve _l deposu Üç ayda bir
_lçe deposu / TSM Ayda bir
Saglık Ocagı / Aile Hekimi Ayda bir
Saglık Evi Haftada bir
Kurumların ası, antiserum ve malzeme ihtiyaçları bu sevk dönemi süreleri dikkate alınarak
hesaplanır. Saglık Bakanlıgı merkez deposundan _l Saglık Müdürlüklerine ası ve antiserum
dagıtımı asagıda belirtilen dönemler için, ilgili dönemin ilk ayında il deposunda olacak sekilde
yapılmaktadır.
Sevk dönemi Aylar
1 Ocak – Subat – Mart
2 Nisan - Mayıs – Haziran
3 Temmuz – Agustos – Eylül
4 Ekim – Kasım – Aralık
2) ASI _HT_YACININ BEL_RLENMES_
Dönemlik ası ihtiyacı belirlenirken o dönemde tüketilmesi planlanan ası yanında rezerv stok
ve fire de dikkate alınmalıdır.
a) _l Saglık Müdürlügü ası ihtiyacı:
Her dönemde kullanılması beklenen ası miktarı, her antijen için dönem hedef nüfusu göz
önünde bulundurularak ayrı ayrı hesaplanmalıdır. Yıllık hedef nüfus dörde bölünerek üç aylık
dönem hedef nüfusu bulunur. Belirlenen hedef nüfus uygulanan ası doz sayısı ile çarpılarak
yapılacak ası miktarı hesaplanır (örnegin katsayı DaBT-_PA-Hib için dört, Hep B için üç, BCG
için bir, vb olmalıdır). Hesaplanan ası miktarına fire payı ve rezerv stok eklendikten sonra çıkan
miktar ilin üç aylık ihtiyacını yansıtmaktadır. Son olarak hesaplanan bu miktardan il depo
mevcudu çıkarılarak nihai üç aylık istek miktarı bulunmalıdır.
Bu miktarı kontrol etmek için bir önceki yılın aynı döneminde kullanılan ası miktarına
bakılır. Her bir ası için önceki yılın aynı sevkiyat dönemine ait 3 ayın Form 013 arka yüzlerinde
“Dönem içi açılan” sütunundaki flakon sayıları toplanarak o dönemde tüketilen flakon miktarı
saptanır.
Üç aylık ası ihtiyacının hesaplanması sırasında, hedef nüfus veya geçen yıl aynı dönemde
kullanılan ası miktarı üzerinden yapılan hesaplamalarda ortaya çıkan ihtiyacı artıracak ya da
azaltacak degisiklikler (ası günleri düzenleme, eksik asıları tamamlama, asılama stratejilerinde
degisiklik, okul asılamaları, risk grubu asılamaları vb.) ek olarak göz önüne alınmalıdır. Bu tür ek
çalısmalar yazılı olarak Bakanlıga bildirilmelidir.
Üç aylık ası ihtiyacı için belirlenen miktar sevkiyat dönemi öncesinde Bakanlıga bildirilir.
b) Saglık Ocagı/Aile Hekimi ası ihtiyacı:
DA_M_ GENELGE
17
Saglık ocakları/Aile Hekimleri asıları genellikle aylık olarak almaktadırlar. Saglık
Ocagı/Aile Hekimligi düzeyinde aylık ası ihtiyacı su sekilde hesaplanır;
Daha önceye ait Form 013’ler varsa:
Bebek ve gebe asıları için kullanılması beklenen aylık miktar genellikle bir önceki ay
kullanılan miktara yakındır. Form 013 arka yüzünde “dönem içinde açılan” sütununda her ası için
bir önceki ay tüketilen flakon sayısı bulunur. Daha saglıklı bir rakam elde etmek için bir önceki
yılın açılan flakon sayıları toplamı 12’ye bölünerek aylık ortalamalar alınır.
Elde bulunan ası, ihtiyaçtan çıkarılarak o ay için il deposundan talep edilecek miktar
belirlenir.
Ay içinde ası tüketimini artıracak ya da azaltacak degisiklikler olması bekleniyorsa talep
edilen miktar buna uygun sekilde degistirilmelidir.
Daha önceye ait Form 013’ler yoksa:
Geçmis aylara ait tüketim kaydına ulasılamadıgında, ilk ay ihtiyacı hedef nüfusa göre
hesaplanır. Bu hesaplamada ilin ortalama fire yüzdesi ve rezerv stok da dikkate alınmalıdır.
Sonraki aylarda Form 013’deki açılan flakon sayısı dikkate alınmalıdır.
Saglık Ocagı bölgesindeki ‘0–11 aylık’ çocuk ve gebe kadın sayıları tam olarak biliniyorsa
veya Aile Hekimi kayıtlı hedef nüfusuna göre kullanılması beklenen miktar asagıdaki gibi
hesaplanır.
Uygulanacak yaklasık doz sayısı = (Hedef nüfus / 12) x Ası takvimindeki doz sayısı
Doz olarak bulunan bu miktar, asının bir flakonundaki doz sayısına bölünür. Sonu bir
üstteki tam sayıya yuvarlanarak kullanılacak flakon sayısı bulunur (örnegin 3,1 flakon çıkarsa bu
rakam 4 flakona yuvarlanır). Buna fire yüzdesi ve rezerv stok eklenerek o ay talep edilecek ası
miktarı belirlenir. Elde bulunan ası ihtiyaçtan çıkarılarak o ay için il deposundan talep edilecek
miktar belirlenir.
Saglık Ocagı bölgesindeki hedef nüfus bilinmiyorsa, bölgenin toplam nüfusu ilin kaba
dogum hızı ile çarpılarak (kaba dogum hızı bilinmiyorsa %3 olarak alınmalıdır) 0 yas bebek
nüfusu bulunabilir. Gebe kadın sayısı da pratikte 0–11 ay bebek sayısına esit kabul edilir.
Rezerv stok:
Olaganüstü durumlar, ası sevkiyatında gecikme veya talepte beklenmedik bir artıs oldugu
durumlarda depolanan ası miktarı yetersiz kalabilir. Bu gibi durumlarda asısız kalmamak için
rezerv stok bulundurulmalıdır. Ayrıca destek asılama çalısmaları gibi ası ihtiyacının arttıgı
dönemler önceden planlanmalı ve rezerv stogun devamlılıgı saglanmalıdır.
Rezerv stok miktarı; merkez depoda 3 aylık, bölge ve il depolarında 1 aylık, ilçe ve Saglık
Ocagı/Aile Hekimligi depolarında 1 haftalık ihtiyacı karsılayacak sekilde planlanmalıdır.
_l depolarında merkez depodan nakliyat zamanı da hesaplanarak rezerv stoga ihtiyaç
duyulmadan önce yeni ası talepleri yapılmalıdır. Rezerv stok asıları diger asılardan ayrı bir yerde
tutulmamalıdır. Rezerv stok için planlanan asılar her bir sevkiyatta yenileri ile degistirilmeli, daha
erken miatlı asıların kullanımına öncelik verilmelidir.
Fire yüzdesi:
Açılan asıların kullanım sürelerinin sınırlı olması ve enjektörlerdeki ölü bosluklar vb.
nedenlerle çok dozlu flakonlardaki asının tamamı kullanılamayabilir. Açılan flakonlardaki asıdan
kullanılamayan miktarın açılan doza oranına fire payı denir. Bunun 100 ile çarpımı fire yüzdesini
verir.
DA_M_ GENELGE
18
Bir ası flakonunun açılmadan önce kullanılamaz hale gelmesi (örnegin kırılan flakonlar,
donmaya veya sıcaga maruz kalan asılar, miadının dolması gibi nedenlerle asının kullanılamaz
hale gelmesi) ise zayi olarak tanımlanmaktadır. Zayi öngörülmeyen bir kayıp oldugundan ihtiyaç
planlamasında dikkate alınmaz.
Fire yüzdesi ası cinsine, ası seanslarının sıklıgına ve yerlesim yerlerinin dagınıklıgına göre
degisir. _lk ihtiyaç planlamasında il düzeyindeki fire yüzdeleri dikkate alınmalı ancak bu yüzdenin
kurum düzeyinde degisebilecegi bilinmeli ve daha sonraki dönemlerde ihtiyaç planlamasında o
kuruma ait fire yüzdeleri dikkate alınmalıdır.
Fire yüzdesini hesaplamak için asagıdaki formül kullanılır:
Fire yüzdesi = (Açılan flakon doz sayısı – Uygulanan doz sayısı)
x 100
Açılan flakon doz sayısı
Açılmamıs flakonda zayi nedenleri Açılmıs flakonda fire nedenleri
Miadının geçmesi
Ası flakon izlemcisinde “kullanılamaz” durumu
Sıcaga maruz kalma
Donma
Flakonlarda kırılma
Hatalı sayım
Çalınma vs.
Sahadan dönen sulandırılmıs/açılmıs asılar
Enjektörlerdeki ölü bosluklar
Yanlıs sulandırma
Flakon kapaklarının ıslanması gibi nedenlerle
kontaminasyon süphesi
Uygulama sırasında meydana gelen kazalar
Kullanım süresinin dolması
Soguk zincirde kırılma vs.
Maksimum stok:
Maksimum stok, yeni bir sevkiyat devresinin basında depoda bulunması gereken miktardaki
ası ve malzemeleri ifade eder.
Maksimum stok hesaplaması yapılırken fire payı ve rezerv stok da dikkate alınmalıdır.
Ası ihtiyacının belirlenmesine yönelik bazı örnekler Ek-3’de yer almaktadır.
I-) SOGUK Z_NC_R
Soguk zincir, bir asının etkinligini üretiminden kisiye uygulanana kadar koruyan ve ihtiyacı
olanlara yeterli miktarda etkin asının ulasmasını saglayan insan ve malzemeden olusan sistemdir.
Zamanında ve istenilen miktarda ası temin edilemediginde ası uygulamalarında aksamalar
olacaktır. Kullanılan asılar etkin degilse, %100 asılama oranlarına ulasılsa bile bagısık bir toplum
olusturma hedefine ulasılamayacaktır. Bu nedenle soguk zincir GBP’nın en önemli
bilesenlerinden biri olarak büyük önem tasımaktadır.
Tüm asılar ısıya hassastır. Ayrıca BCG, Kızamık, KKK, Kızamıkçık asıları günes ısıgı gibi
ultraviyoleye de hassastır. Asıların tahrip olmasının sebebi, ısının kümülatif etkisidir. Yani bir
kerede çok yüksek (30–35C üzeri) sıcaklıga maruziyet kadar, birçok kereler daha az sıcaklıklara
(10–30C arası) maruziyet de asıyı aynı derecede bozabilir. Bir kez asının etkinligi kaybolur ya da
azalırsa, asılar eski haline döndürülemez, bu nedenle soguk zincir süreklilik gerektirir. Öte
yandan Polio, Kızamık, KKK, Kızamıkçık, liyofilize Hib ve BCG asıları dondurulabilirken;
DaBT-_PA-Hib, DT, Td ve Hepatit B asıları ile liyofilize asıların sulandırıcılarının hiçbir
zaman donmaması gerekir. Dondurulmaması gereken asılar ve sulandırıcılar dondugunda ası
DA_M_ GENELGE
19
olma özelligini yitirmekte, geri dönmeyecek sekilde hasara ugrayarak çökeltiler
olusturabilmektedir.
Donma durumlarında bazen siddetli çalkalama ile homojene yakın bulanıklık meydana
gelebilmekte ve sanki donmamıs izlenimi verebilmektedir. Bu nedenle tek basına çalkalama testi
asının kullanılabilir oldugunu göstermez. Burada önemli olan husus sürekli ısı izlemlerinin
yapılarak kayıt altına alınması oldugundan sürekli ısı kaydeden sistemlerin kullanılması
yaygınlastırılmalıdır.
_l düzeyinde soguk zincir uygulamaları asagıdaki kurallara göre düzenlenir:
Asıların dagıtımında ve kullanımında son kullanma tarihleri mutlaka göz önüne alınarak,
miadı (kullanım süresi) daha önce dolacak asıların kullanımına öncelik verilmeli, miadı
dolmus olanlar imha edilmelidir.
Gönderilen asılar farklı firmalar tarafından üretildiginden uygulama dozları için mutlaka
prospektüsleri kontrol edilmelidir.
_l depolarında bulunan soguk hava depoları, buzdolapları ve saglık kuruluslarında bulunan
buzdolaplarının içerisine ası, antiserum, buz aküsü ve su bidonlarından baska hiçbir
malzeme (ilaç, yiyecek, içecek, enjektör, vb) konulmamalıdır. Ası uygulanan birimlerde
sulandırıcılar da buzdolabında saklanmalıdır.
Ası dolabı olarak buzluk ve alt bölümü ayrı olan çift kapılı no-frost buzdolapları tercih
edilmelidir.
Ası dolaplarında en az bir adet güvenilir termometre olmalıdır. Termometrelerin sürekli
ısı kaydeden ve belirlenen aralıgın dısına çıktıgında uyarı veren modelleri tercih
edilmelidir. Bozulan veya kırılan termometre hemen yenisi ile degistirilmelidir.
Buzdolabının ısısı +2 ila +8 oC arasında korunmalıdır. Özellikle +4 oC’de kalması
saglanmalıdır.
Buzdolabı her açıldıgında ısının kontrol edilmesi gerektigi unutulmamalıdır. Buzdolabının
kapısına bir ısı izlem çizelgesi yapıstırılarak dolabın ısısı sabah ve aksam bu çizelgeye
kaydedilmelidir. Isı izlem çizelgesinin altında soguk zincir sorumlusunun ve yedeginin
adı, soyadı bulunmalıdır.
Asıların saklandıgı buzdolabı asırı soguk ve sıcaga maruz kalmayacak sekilde uygun bir
odaya yerlestirilmelidir. Buzdolabı kısın ısıtılan odalardan birine gölgede olacak sekilde,
ısıtıcılardan uzak, duvardan en az 10–15 cm mesafede düz bir zemine yerlestirilmelidir.
Tatil dönemleri ve elektrik kesintilerinde, il ve kurum düzeyinde soguk zincir sorumluları
dolap ısısını kontrol ederek gereken önlemleri almalıdır.
Merkezden illere 3 ayda bir yapılan ası sevkinde kullanılan sogutuculu (frigorifik)
kamyonların sogutucu üniteleri ilde bulundugu süre içerisinde sebeke elektrigi ile
çalıstırılmalı, bunun için de kamyonun park edecegi yere elektrik hattı (sanayi elektrigi =
380 volt trifaze) çekilmis olmalıdır.
Ankara merkez depodan kurye ile sevk yapılması gereken hallerde, ası naklinde yalnızca
uzun ömürlü ası nakil kabı kullanılmalıdır.
_llerden kurumlara aylık olarak yapılan ası sevklerinde 4 saate kadar olan mesafelere askılı
tip ası nakil kabı kullanılabilir. Daha uzun mesafeler için uzun ömürlü ası nakil kabı
kullanılmalıdır.
_l içi ası nakillerinin _l Soguk Zincir Sorumlusunun gözetiminde merkezden kurumlara tek
elden yürütülmesi esastır. Bu amaçla kullanılmak üzere ası nakil araçları hizmete
sunulmalıdır.
DA_M_ GENELGE
20
Her yıl, ilin soguk zincir malzemesi mevcudu, periyodik bakım ve tamir gerektirenler ile
yeni malzeme ihtiyacı belirlenmeli, onarımı veya temini saglanmalı, ilgili malzemenin
servis sözlesmeleri yenilenmelidir.
_lk kullanılacak kutusu: Daha önceki asılama seanslarında açılmıs asıların diger
flakonlara karısmasını önlemek ve bunların öncelikli olarak kullanılmasını saglamak için,
buzdolabında dikkat çekici bir biçimde isaretlenmis ayrı bir kutu bulundurulmalı ve orta
rafta tutulmalıdır. Kullanılmayacak hale gelmis ası ve sulandırıcı flakonları buzdolabında
tutulmamalıdır. Asılar yalnızca buzdolabı raflarında tutulmalıdır. Kapak bölümündeki
raflara ası konulmamalıdır.
Buzdolabına ası yerlestirirken dikkat edilecek hususlar:
Buzdolaplarının standart olarak üstten sogutma yapmadıgı çesitli modellerde alttan, yan
duvardan sogutmalı sistemlerin oldugu unutulmamalı ve buzdolabı kullanım kılavuzu
dikkatle incelenerek sogutmanın hangi bölümden yapıldıgı, daha soguk ve daha sıcak
rafların hangisi oldugu mutlaka ögrenilmeli ve ası yerlesimi buna göre düzenlenmelidir.
Üstten sogutmalı bir buzdolabı için ası yerlesim seması ekte yer almaktadır.
Ası flakonları, aralarında yeterli hava akımı dolasacak sekilde yerlestirilmelidir.
Donmaya hassas olan asılar buzdolabının sogutucu kısmından uzakta tutulmalı, asılar
orijinal kutularının içerisinde saklanmalı ve buzdolabının duvarı ile temas
ettirilmemelidir.
Ası yerlestirilmesinde, miadı yakın olan asıların ön kısımda bulunmasına dikkat
edilmelidir.
Dolap kapagına hiç bir sey konulmamalıdır.
Buzdolaplarının içerisine ası, sulandırıcı, antiserum, buz aküsü ve su bidonlarından baska
hiçbir malzeme (ilaç, yiyecek, içecek, enjektör, vb) konulmamalıdır.
Buzlukta aralıklı olarak dizilmis buz aküleri bulundurulmalıdır.
Buzlugun 0,5 cm den fazla kalınlıkta buzlanmamasına dikkat edilmelidir.
Asılar buzluga konulmamalıdır.
Üstten sogutmalı bir buzdolabı için buzdolabının;
o Üst rafına: OPA, sulandırıcıları ayrı olmak üzere Hib, BCG, KKK, Kızamık ve
Kızamıkçık asıları
o Orta rafına: DaBT-_PA-Hib, kuduz asısı
o Alt rafına: Hep B, Td, DT, PPD solüsyonu, ası sulandırıcıları ve tüm antiserumlar,
yerlestirilmelidir.
o Ayrıca sulandırıcısı ayrı olmak üzere meningokok asısı üst rafa; meningokok
asısının sulandırıcısı ve grip asısı alt rafa konulmalıdır.
En alt kısma (sebzelik) dolap ısısının sabit tutulmasına yardımcı olmak üzere su siseleri
yerlestirilmelidir.
Uzun süreli elektrik kesintilerinde buzdolabı ısısı düzenli olarak kontrol edilmeli,
gerekirse buzluktaki buz aküleri buzdolabı kapagına yerlestirilmeli ve kapak sık sık
açılmamalıdır. _zolasyonu iyi bir buzdolabında bu yolla genellikle 24 saat süre ile ısı
korunur. Daha uzun süreli kesintilerde acil durum planı uygulanmalıdır.
Asılar buzdolabı temizligi yapılırken ası nakil kabında korunmalı ve buzdolabı
çalıstırıldıktan sonra uygun ısı aralıgına ulasılınca buzdolabına aktarılmalıdır.
DA_M_ GENELGE
21
Buzdolabı termostat ayarlamasına yönelik bilgiler ve buzdolabı ası yerlesim seması Ek-
3’de verilmistir.
Ası nakil kaplarının kullanımı:
Ası nakil kapları sahip oldukları soguk ömürlerine bakılarak kısa veya uzun ömürlü olarak
ikiye ayrılırlar. Soguk ömürleri 1 gün ve daha az olan ası nakil kapları kısa ömürlü (askılı ası
nakil kabı), soguk ömürleri 3–5 gün arasında olanlara ise uzun ömürlü ası nakil kabı denilir.
Asıların nakil kaplarına yerlestirilmesi asagıdaki kurallara göre yapılır;
1. Ası seansının yapılacagı veya gezici asılama hizmeti planlandıgı günün sabahı, ihtiyaç
duyulan tüm buz aküleri buzluktan çıkarılmalıdır.
2. Buz aküleri buzdolabı dısında çalkalama sesi duyulana kadar bekletilmelidir. Örnegin -
20ºC’ de donmus bir buz aküsü için +20ºC olan bir odada yaklasık 1 saat bekletmek
gerekir. Buz akülerinin yeterince çözüldügünü anlamak için sallandıgında su sesi
duyulmalıdır.
3. Buz aküleri uygun sekilde kurulandıktan sonra ası nakil kabının içine yerlestirilmelidir.
4. Ası ve sulandırıcılar ası nakil kabının orta kısmına yerlestirilmelidir. Donmaya karsı hassas
olan asılar ve sulandırıcılar buz aküleri ile dogrudan temas etmeyecek sekilde
yerlestirilmelidir. Ası flakonlarının buz akülerine direk temasını engellemek için köpük,
sünger veya kalın karton kullanılmalı ya da flakonlar kendi karton ambalajları ile
yerlestirilmelidir.
5. Uzun ömürlü ası nakil kabında ası flakonlarının yanına termometre ve donma göstergesi
konulmalı, üst kısımlarına da buz aküsü yerlestirilmelidir.
6. Kısa ömürlü (askılı) ası nakil kabına ası flakonlarının yanına termometre yerlestirilmelidir.
7. En üste de köpük yerlestirerek kapak kapatılmalıdır.
8. Ası seansında açılan asıların da buz aküleri ile direk teması engellenmelidir.
Buz akülerinin kullanımı:
Buz aküleri ası nakil kabına uygun olmalı ve yeterli miktarda buz aküsü bulunmalıdır. Buz
aküsünü dondururken, buz aküsü agzında bir miktar bosluk kalacak kadar su ile doldurulmalı ve
kapagı sıkıca kapatılmalı, akıtıp akıtmadıgı kontrol edilmelidir. Buz aküleri aralarında hava
dolasımına izin verecek (bkz. buzdolabı yerlesim seması), yan yüzleri açıkta kalacak ve çok
sıkısık olmayacak sekilde buzluga yerlestirilerek evaporatör ile uygun olarak etkilesmesi
saglanmalıdır. Buz aküleri en az 24 saat dondurulmalıdır. Asılama seansından sonra buz aküleri
tekrar donması için buzluga yerlestirilmelidir.
Ası uygulanacak yerin özellikleri:
Asılama çalısmaları için bir oda “ası odası” olarak belirlenir. Ası odasında el yıkama ünitesi
olmalıdır. Saglık çalısanı asılama islemi öncesinde ve kirli malzeme ya da kanla temas
durumunda ellerini yıkamalıdır. Odada kullanılmıs igneleri elinden bırakmadan ve etrafta
dolasmadan güvenli atık kutusuna atabilecegi sekilde planlama yapılmalıdır. Çalısma ortamına
her seferinde bir çocuk ve bir ebeveyn alınmalı, oda yeterince sessiz olmalıdır. Saglık çalısanı
çocuk ile igneler ve diger keskin malzeme arasında durmalıdır. Asıyı uyguladıktan sonra asılama
ile ilgili olarak gerekli kayıtları tutmalıdır. Sahada ası uygulaması yapılırken ası kabı ve asılar
dogrudan günes ısıgına, yagmur ya da toza maruz kalmamalıdır. Asılama istasyonu olarak kadın
ve çocuklara kolay ulasılan bir ortam belirlenmelidir.
Enjektör Güvenli Atık Kutusu kullanılmasında dikkat edilecek hususlar:
DA_M_ GENELGE
22
_ Ası uygulanan her yerde Enjektör Güvenli Atık kutusu bulundurulmalıdır,
_ Enjeksiyondan hemen sonra enjektör ignesi ayrılmadan ve kapagı kapatılmadan
Enjektör Güvenli Atık kutusuna atılmalıdır,
_ Enjektör Güvenli Atık kutularının en fazla ¾’ü doldurulmalıdır.
_ Enjektör Güvenli Atık kutuları imha edilmek üzere gönderilene kadar kuru ve güvenli
bir yerde saklanmalıdır.
_ Enjektör Güvenli Atık kutularının “Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeligi”ne uygun
olarak imhası saglanmalıdır.
J-) GEN_SLET_LM_S BAGISIKLAMA PROGRAMINDA ÇALISAN
PERSONEL_N GÖREV VE SORUMLULUKLARI
_L DÜZEY_NDE YAPILACAK _SLER:
Genisletilmis Bagısıklama Programının basarı ile yürütülebilmesi, _llerde bagısıklama
hizmetlerinin planlama, izleme, denetleme, degerlendirme ve lojistiginden sorumlu bir ekibin
bulunmasını gerektirmektedir. Ekibin baskanı _l Saglık Müdürü’dür ve bagısıklama
hizmetlerinin il düzeyinde yürütülmesinden birinci derecede sorumludur.
_l Ası Sorumlusu; bulasıcı hastalıklardan sorumlu Saglık Müdür Yardımcısı veya Bulasıcı
Hastalıklar Sube Müdürü olabilecegi gibi, ilin durumuna göre Saglık Müdür Yardımcısına baglı
olarak çalısacak, tam gün Saglık Müdürlügünde görevli ve sadece GBP’dan sorumlu ve bu
konuda yetkili olacak baska bir hekim de olabilir. Sube olarak il düzeyinde bagısıklama
hizmetlerinin yürütülmesinden Bulasıcı Hastalıklar Subesi sorumludur.
_l Soguk Zincir Sorumlusu, tam gün Saglık Müdürlügünde çalısan hekim dısı saglık
personeli olmalıdır.
_l Ası Sorumlusu ve _l Soguk Zincir Sorumlusunun, is yüklerinin paylasılması ve bu
kisilerin yoklugunda islerin aksamadan yürütülebilmesi için yardımcıları olmalıdır.
_l Ası Sorumlusu ve Yardımcısının Görevleri:
1. Bakanlık politika ve stratejileri dogrultusunda, ilin bagısıklama hizmetlerindeki
mevcut durumu ve kaynaklarını göz önünde bulundurarak, bagısıklama hizmetlerinin
amaç ve hedeflerini tespit etmek, yıllık plan ve programları hazırlamak;
Personel Sube Müdürlügünün insan gücü planlaması ile ilgili çalısmalarında asılama
ve diger koruyucu saglık hizmetlerinin göz önünde bulundurulmasını ve dengeli dagılımını
saglamak,
_lin ve Saglık Ocaklarının/TSM’lerin toplam ve hedef nüfuslarının dogru ve güvenilir
sekilde saptanmasını saglamak,
Soguk Zincir Sorumlusu ile birlikte, il geneli ve her Saglık Ocagı/TSM için ası ve
enjektör ihtiyacını belirlemek ve dagıtım planını hazırlamak,
Personelin uyum ve hizmet içi egitimlerinin plan ve programlarını Egitim Subesi ile
birlikte hazırlamak,
Sektörler arası isbirligi yapılabilecek kurum ve kuruluslarla iletisim kurmak,
_lde asılama hizmetlerinde izlenecek stratejiyi belirlemek ve gezici hizmet götürülecek
yerlesim birimlerini saptamak, ilin kosullarını (personel, araç vb.) göz önüne alarak, bu yerlesim
birimlerine yönelik yer ve zaman belirleyerek aylık ve yıllık asılama programı hazırlamak, il
düzeyinde bagısıklama hizmetlerinin ulasamadıgı bir yerlesim birimi kalmamasını saglamak,
hazırlanan planın Saglık Müdürünün onayına sunmak ve onaylanmıs planı Saglık Bakanlıgına
iletmek,
DA_M_ GENELGE
23
Asılama hizmeti veren saglık kuruluslarının çalısmalarını kontrol etmek amacı ile
yıllık denetim ve gezi planını hazırlamak, düzenli olarak denetim yapmak.
2. Yıllık Bagısıklama Plan ve Programının zamanında, koordineli ve dogru sekilde
uygulanmasını saglamak;
GBP kapsamında hastalık kontrol programlarının Sürveyans çalısmaları dahil düzenli
sekilde yürütülmesini saglamak,
Asılama hizmetlerinin yürütülebilmesi için gerekli malzemenin temin, depolama ve
dagıtım hizmetlerini _dari ve Mali _sler Subesi ile birlikte yürütmek,
Saglık Ocaklarının/TSM bölgelerinin ası, serum ve enjektör ihtiyaçlarının belirlenmesi
ve dagıtımının aylık olarak soguk zincir kurallarına uygun sekilde yapılmasını saglamak,
Asılama hizmetlerinin rutin hizmet halinde yürütülmesini saglamak; rutin hizmetin yanı
sıra, hazırlanan yıllık program dogrultusunda gezici ekiplerle asılama hizmetlerinin en uç
noktalara kadar ulasmasını saglamak,
_l genelinde ve Saglık Ocakları/Aile Hekimleri/TSM’lerde asılama ve bulasıcı
hastalıklarla ilgili kayıtların dogru ve düzenli sekilde tutulmasını, _statistik Subesi ile koordineli
olarak saglamak,
Bölge dısı ası uygulamalarını ilgili Saglık Müdürlüklerine zaman geçirmeden aylık
olarak bildirmek,
Asılama ve bulasıcı hastalıklarla ilgili bilgilerin Saglık Ocakları/Aile
Hekimleri/TSM’lerden Saglık Müdürlügü’ne, Saglık Müdürlügü’nden Saglık Bakanlıgı’na
zamanında ve dogru olarak gönderilmesini saglamak,
Egitim Subesi ile birlikte hazırlanan egitim programlarını uygulamak amacıyla; saglık
kurumlarında ve merkezde egitim, degerlendirme toplantıları yapmak, yayın organlarından
faydalanmak suretiyle halk egitimi yapmak ve saglık personeline görev basında egitim vermek,
Bakanlıktan saglanan GBP ile ilgili egitim materyallerinin ildeki saglık kurumlarına
uygun bir sekilde dagıtılmasını ve kullanılmasını saglamak,
Denetim planına uygun olarak saglık kurumlarında denetim yapmak, saptanan
aksaklıklara yönelik çözümler üretmek.
3. Hizmeti degerlendirmek ve tespit edilen aksaklıkların düzeltilmesini saglamak;
_statistik Subesi ile birlikte, ildeki saglık ocaklarının/TSM Bölgelerinin ve il genelinin
her ası için, aylık ve yıllık asılama ve asıya devamsızlık oranlarını saptamak, grafiklerle
göstermek, basarısızlık nedenlerini arastırmak ve alternatif çözümler aramak, aylık olarak ası ve
asıya devamsızlık oranları ile asıyla korunulabilir hastalık bildirimleri konusunda Saglık
Ocaklarına/TSM’lere geri bildirimde bulunmak,
Saglık kurumlarından gönderilen Form 017’leri degerlendirmek, GBP Sürveyans
Formu ile karsılastırmak, asıyla korunulabilir bulasıcı hastalıkların insidans ve prevalanslarını
tespit etmek ve yıllık epidemiyolojik harita, cetvel ve degerlendirme raporlarını düzenlemek,
_lgili subelerle birlikte, asılama oranları ile ası ile korunulabilir bulasıcı hastalık vaka
sayılarını karsılastırarak degerlendirmek, (Form 023’lerden yararlanarak ilin gebe ve çocuk
sayılarını belirleyip yapılan asılamalarla karsılastırmak) ve bu dogrultuda bir sonraki yılın hedef
ve stratejilerini belirlemek,
Saglık Grup Baskanlıklarının/TSM’lerin baglı birimlerinin asılama çalısmalarını
denetledigini kontrol etmek,
DA_M_ GENELGE
24
Bir önceki yıla ait çalısmaları degerlendirmek ve hazırlanan raporu Saglık Müdürüne
sunmak, onaylanan raporu Saglık Bakanlıgına iletmektir.
_l Soguk Zincir Sorumlusu ve Yardımcısının Görevleri:
1. Her türlü ası, serum ve enjektörleri teslim almak, soguk zincir kurallarına uygun olarak
Saglık Müdürlügü ası deposuna girisini, saklanmasını ve Saglık Ocakları/Aile
Hekimleri/TSM’lere dagıtımını saglamak, teslim alırken ve dagıtım esnasında lot no’larının
kaydını tutmak,
2. Teslimat sırasında dagıtım kamyonlarının ve teslim edilen malzemelerin gerekli
kontrollerini yaparak, ası-serum teslim tutanagına kaydetmek,
3. Saglık Müdürlügü ası deposundaki ve kurumlardaki soguk zincir malzemelerinin
lojistik durumunu bilmek, ihtiyaçları zamanında tespit etmek ve temin yoluna gitmek, bakım ve
onarımını saglamak,
4. _l ası deposundaki stok kayıtlarını düzenli sekilde tutmak, kurumlardan aylık olarak
gelen Form 013’lerdeki ası stokları ile ilgili bilgileri izlemek ve degerlendirmek,
5. _l Ası Sorumlusu ile birlikte kurumların denetimine katılmak, soguk zincir
uygulamalarını yerinde görmek, personelin bu konudaki bilgisini degerlendirmek, yetersiz oldugu
konularda hizmet içi egitim planlamak üzere Egitim Subesi ile isbirligi yapmak ve bizzat
egitimlere katılmaktır.
_LÇE DÜZEY_NDE YAPILACAK _SLER:
Genisletilmis Bagısıklama Programının basarı ile yürütülebilmesi ilçe düzeyinde de
sorumlu bir ekibin bulunmasını gerektirmektedir. _lçelerde ekibin baskanı Saglık Grup
Baskanıdır ve bagısıklama hizmetlerinin ilçe düzeyinde yürütülmesinden birinci derecede
sorumludur.
_lçe Ası Sorumlusu, _l Saglık Müdürü tarafından _l Ası Sorumlusunun önerileri
dogrultusunda belirlenir. _lçe Ası Sorumlusu Saglık Grup Baskanı olabilecegi gibi, ilçede tam gün
çalısan, tercihen kalıcı ve deneyimli bir baska hekim de olabilir. _lçe ası sorumlusunun görevde
olmadıgı durumlarda çalısmaları yürütecek bir baska hekim görevlendirilir.
_lde ası, serum ve enjektörlerin dagıtımının Saglık Grup Baskanlıkları üzerinden yapıldıgı
durumlarda _lçe Soguk Zincir Sorumlusu tam gün Saglık Grup Baskanlıgında çalısan hekim dısı
saglık personeli olmalıdır. _lçe soguk zincir sorumlusunun görevde olmadıgı durumlarda
çalısmaları yürütecek bir baska personel görevlendirilir.
_lçe Ası Sorumlusunun Görevleri:
1. _lçedeki Saglık Ocakları/Aile Hekimlerinin ve ilçe geneli/TSM Bölgesinin her ası için,
aylık ve yıllık asılama ve asıya devamsızlık oranlarını saptamak, grafiklerle göstermek,
basarısızlık nedenlerini arastırmak ve Saglık Ocagı hekimi/TSM sorumlu hekimi ile birlikte
alternatif çözümler aramak, aylık olarak ası ve asıya devamsızlık oranları ile asıyla korunabilir
hastalık bildirimleri konusunda geri bildirimde bulunmak,
2. _lçe genelindeki Saglık Ocaklarının/Aile hekimlerinin Bakanlık politika ve stratejileri
dogrultusunda aylık planlar dahilinde denetimlerini yapmak; bu denetimler sonucu hazırlanan
denetim raporlarını _l Saglık Müdürlügüne göndermek ve tespit edilen aksaklıkların giderilmesi
için Saglık Müdürlügü ile isbirligi içinde çalısmak,
3. _lçe Ası Sorumluları, ilçelerindeki Genisletilmis Bagısıklama Programının ve GBP
içinde yer alan Hastalık Programlarının yürütülmesinden birinci dereceden sorumludurlar. Bu
dogrultuda:
DA_M_ GENELGE
25
_lçedeki Saglık Ocakları sorumluları/TSM sorumlu hekimleri ile asılama faaliyetlerinin
planlarını hazırlamak, egitim ve degerlendirme toplantıları düzenlemek,
Hazırlanan planın uygulanması için araç ve personel ihtiyacını organize etmek,
Gerekli olan yerlere asılama hizmetlerinin gezici ekiplerle yapılması için çalısma
yapmak,
Araç temini konusunda Kaymakamlıkların ve Saglık Müdürlügünün bilgisi dahilinde
Belediyelerin ve diger kurulusların desteklerini saglamak,
Saglık Ocagı/Aile hekimleri/TSM çalısmalarının temel göstergeleri olan kayıt sistemini
ve aylık çalısma bildirimlerini düzenli olarak kontrol etmek ve bu kayıtlardaki eksikliklerin
giderilmesi hususunda personele gerekli egitimleri vermek,
Saglık Ocaklarında tespit edilen her çocugun ve gebenin ilgili kayıtlara düzenli olarak
geçmesini saglamak,
Aile hekimlerine kayıtlı olan/kayıtlı olmayan her çocugun ve gebenin ilgili kayıtlara
düzenli olarak geçmesini saglamak,
ETF kayıtlarının yıl içerisinde sürekli olarak tutulmasını saglamak; yeni dogan, ölen,
göçen ve ilçeye yeni gelenlerin derhal ETF’ye kaydını ve bu kayıtların takibinin yapılmasını
saglamak,
Gebe ve çocuk izlemlerinin ebe ve hemsireler tarafından amaca uygun sekilde
yapılmasını denetlemek,
_lçe genelinde bulunan kurumlarda bir asil bir yedek soguk zincir sorumlusu tespit
edilmesini saglamak,
Personelin GBP ve soguk zincir konusunda egitimlerini gerçeklestirmek,
Ası grafiklerinin aylık olarak islenmesini temin etmek,
Asıyla korunulabilir bulasıcı hastalıkların ilçe düzeyinde insidans ve prevalanslarını
tespit etmek, degerlendirmek ve gerekli önlemleri almaktır.
_lçe Soguk Zincir Sorumlusunun Görevleri:
1. Her türlü ası, serum ve enjektörleri teslim almak, bu maddelerin soguk zincir kurallarına
uygun olarak, Saglık Grup Baskanlıgı ası deposuna girisini, saklanmasını ve kurumlara
dagıtımını saglamak,
2. Saglık Grup Baskanlıgı ası deposundaki ve kurumlardaki soguk zincir malzemelerinin
lojistik durumunu bilmek, ihtiyaçları zamanında tespit etmek ve temin yoluna gitmek,
bakım ve onarımını saglamak,
3. _lçe ası deposundaki stok kayıtlarını düzenli sekilde tutmak, kurumlardan aylık olarak
gelen Form 013’lerdeki ası stokları ile ilgili bilgileri izlemek ve degerlendirmek,
4. _lçe Ası Sorumlusu ile birlikte kurumların denetimine katılmak, soguk zincir
uygulamalarını yerinde görmek, personelin bu konudaki bilgisini degerlendirmek, yetersiz
oldugu konularda hizmet içi egitimlere katılmaktır.
SAGLIK OCAGI DÜZEY_NDE YAPILACAK _SLER:
Genisletilmis Bagısıklama Programının basarı ile yürütülebilmesi Saglık Ocagı düzeyinde
sorumlu bir ekibin bulunmasını gerektirmektedir. Saglık Ocaklarında ekibin baskanı Saglık
Ocagı Sorumlu Hekimidir ve bagısıklama hizmetlerinin Saglık Ocagı bölgesi düzeyinde
yürütülmesinden birinci derecede sorumludur.
Saglık Ocagı Ası Sorumlusu, Saglık Grup Baskanı tarafından _lçe Ası Sorumlusunun
önerileri dogrultusunda belirlenir. Saglık Ocagı ası sorumlusu Sorumlu Hekim olabilecegi gibi,
DA_M_ GENELGE
26
bir baska hekim de olabilir. Saglık Ocagı ası sorumlusunun görevde olmadıgı durumlarda
çalısmaları yürütecek bir baska hekim görevlendirilir.
Saglık Ocagında hekim dısı bir saglık personeli Saglık Ocagı Soguk Zincir Sorumlusu
olarak görevlendirilir. Soguk zincir sorumlusunun görevde olmadıgı durumlarda çalısmaları
yürütecek bir baska personel belirlenmelidir.
Saglık Ocagı Ası Sorumlusunun Görevleri:
1. Bakanlık politika ve stratejileri dogrultusunda Saglık Ocagı bölgesinde bagısıklama
hizmetlerini yürütmek için aylık, yıllık plan ve programlar hazırlamak,
2. Saglık Ocagı düzeyinde Genisletilmis Bagısıklama Programı ve program içinde yer
alan Hastalık Programlarını yürütmek; bu dogrultuda:
Asıyla korunulabilir bulasıcı hastalıkların, tanı, kayıt ve bildirimlerini izlemek ve
personelini bu konuda egitmek,
Saglık Ocagı çalısmalarının temel göstergeleri olan kayıt sistemlerini bilmek ve aylık
çalısma bildirimlerini düzenli olarak kontrol etmek ve bu kayıtlardaki eksikliklerin giderilmesi
konusunda personele gerekli egitimleri vermek,
Personele yönelik hizmet içi egitim programları yapmak ve düzenli olarak hizmet içi
egitim vermek, personelin GBP ve soguk zincir konusunda egitimlerini gerçeklestirmek,
Saglık Ocagında tespit edilen her çocugun ve gebenin kayıtlarının düzenli olarak
tutulmasını saglamak,
ETF kayıtlarının yıl içerisinde sürekli olarak tutulmasını saglamak; yeni dogan, ölen,
göçen ve bölgeye yeni gelenlerin anında ETF’ye geçilmesini ve bu kayıtların takibinin
yapılmasını saglamak, yıl ortasında ETF’lerden Saglık Ocagı bölgesi nüfus tespitleri yapıp Saglık
Müdürlügüne göndermek,
Gebe ve çocuk izlemlerinin ebe ve hemsireler tarafından amaca uygun olarak
yapılmasını denetlemek,
Saglık Ocagında bir asil bir yedek soguk zincir sorumlusunu tespit etmek ve
denetlemek,
Uygulamalarda güncel ası uygulama takvimi dogrultusunda asılama hizmetlerini
yürütmek ve denetlemek,
Genisletilmis Bagısıklama Programı konusunda halk egitimi programı yapmak ve
uygulamak,
Saglık Müdürlügü ve _lçe Ası Sorumlusu ile birlikte ulasılamayan bölgelerde özel ası
programları yapmak ve yürütmek (periyodik gezici hizmetler, asılama istasyonları vb.),
Bölge dısı uygulamaları ay sonunda Saglık Müdürlügüne (_l Ası Sorumlusuna)
bildirmek.
Bölgesindeki demografik verileri (nüfus, kaba dogum hızı, kaba ölüm hızı, bebek ölüm
hızı, nüfus artıs hızı, yeni dogan bebek sayısı) bilmek ve Saglık Müdürlügüne bildirmek,
Kisisel saglık fislerinin eksiksiz tutulmasını saglamak,
Saglık Ocagı Ası _zlem Çizelgeleri, bulasıcı hastalıkların aylık, yıllık izlem grafikleri ve
haritalarının hazırlanmasını saglamak,
Üçer aylık ve yıllık degerlendirme raporu ve yıllık faaliyet raporunu hazırlayıp Saglık
Müdürlügüne göndermek,
Saglık Ocagına baglı köy ve mahalle Saglık Evlerini düzenli aralıklarla denetlemektir.
DA_M_ GENELGE
27
Saglık Ocagı Soguk Zincir Sorumlusunun Görevleri:
1. Her türlü ası, serum ve enjektörleri teslim almak, bu maddelerin soguk zincir
kurallarına uygun olarak, Saglık Ocagı sogutucusuna girisini, saklanmasını ve saglık evlerine
dagıtımını saglamak, buzdolabının ısı takibini yapmak ve izlem çizelgesine islemek,
2. Saglık Ocagı sogutucusundaki ve saglık evlerindeki soguk zincir malzemelerinin
lojistik durumu hakkında bilgi sahibi olmak, ihtiyaçları zamanında tespit etmek ve temin yoluna
gitmek, bakım ve onarımını saglamak,
3. Ası stok kayıtlarını düzenli sekilde tutmak, aylık olarak hazırlanan Form 013’lerdeki
ası stokları ile ilgili bilgileri izlemek ve degerlendirmek,
4. Saglık Ocagı Sorumlusu ile birlikte bir plan dahilinde Saglık Evlerinin denetimine
katılmaktır.
A_LE HEK_ML_G_ DÜZEY_NDE YAPILACAK _SLER:
Aile hekimligi sisteminin yürütüldügü illerde Genisletilmis Bagısıklama Programının
basarı ile yürütülebilmesi için her aile hekiminin kayıtlı kisileri özellikle bebek, çocuk ve gebeleri
düzenli takip etmesi gerekir. Her aile hekimi ve aile saglıgı elemanı bu konuda bir ekip olusturur
ve saglık ocagı sistemindeki benzeri çalısmaları yürütür. Aile hekimi kendisine kayıtlı kisiler için
ası sorumlusu iken aile saglıgı elemanı da soguk zincir sorumlusu olarak görevlidir. Aile
hekimleri ve aile saglıgı elemanları bu genelge kapsamında “Saglık Ocagı Düzeyinde Yapılacak
_sler” bölümünde bulunan görevleri mevcut Aile Hekimligi ile ilgili mevzuat çerçevesinde yerine
getirirler. Aile Hekimleri ve Aile Saglıgı Elemanları GBP’nin belirlenen hedeflere uygun olarak
yürütülmesinden Toplum Saglıgı Merkezlerine karsı sorumludur ve TSM’ler tarafından
denetlenirler.
K-) ASI SONRASI _STENMEYEN ETK_ (AS_E):
Ası uygulanan bir kiside, ası sonrası ortaya çıkan, bilinen ası yan etkisi ya da asıya baglı
oldugu düsünülen herhangi bir istenmeyen tıbbi olay AS_E olarak tanımlanmaktadır.
Asılar çok güvenilir maddelerdir. Üretim ve dagıtım asamalarında çok sıkı kontrolden
geçmektedirler. Ülkemizde kullanılan asılar Dünya Saglık Örgütü (DSÖ) tarafından önerilen ve
onaylanan _yi Üretim Prosedürleri (GMP) kurallarına uygun üretilmis ve uluslararası referans
laboratuarlarında test edilmis olan asılardır. Ayrıca kullanılacak asılar teslim alınıp sahada
kullanıma sunulmadan önce, Ulusal Referans Laboratuarlarımızda da test edilmekte ve uygun
oldugu kanıtlanan asıların kabulü yapılmaktadır.
Asılama sonrası sıklıkla hafif, oldukça nadir olarak da yasamı tehdit edecek kadar ciddi
istenmeyen etkiler gözlenebilir. Saglık personelinin büyük çogunlugu meslek hayatları süresince
ciddi bir istenmeyen etki ile karsılasmayabilirler. Ancak karsılastıkları zaman da yapmaları
gerekenler konusunda yeterli egitim ve bilgiye sahip olmalıdırlar.
Unutulmamalıdır ki hemen her durumda çocugun ası ile korunulabilir hastalıklara
yakalanma ve bu hastalıga baglı nedenlerle ölme ya da sakat kalma olasılıgı, asılama ile
olusabilecek istenmeyen etkilerin görülme olasılıgı ile karsılastırılamayacak kadar fazladır.
Bununla birlikte asılama sonrası gelisen istenmeyen etkiler, ebeveynleri çocuklarının daha
sonraki asılarını yaptırmamaya yöneltebilmekte ve eksik asılı çocukların ası ile korunulabilir
hastalıklara yakalanmasına, ciddi sekilde hasta olmasına ve hatta ölümüne neden olabilmektedir.
Bu nedenle asıya baglı istenmeyen etki izleme sistemi halkın bagısıklama programına olan
güveninin korunması açısından da önem tasımaktadır.
DA_M_ GENELGE
28
AS_E izleme sisteminin temel amacı asılama hizmetinin kalitesini iyilestirmek ve asılamanın
kabul edilebilirligini arttırmaktır. Bu amaca ulasmada uygulanacak stratejiler;
1. Meydana gelen istenmeyen olguları düzenli olarak izlemek, analiz etmek ve yorumlamak,
2. Ciddi istenmeyen etkiler görüldügünde bunların asıya baglı olup olmadıgını ortaya koymak,
3. Program uygulama hatalarına neden olan sorunlara müdahale etmek,
4. Ası yan etkilerinde beklenenin üzerinde bir yükselis görülürse müdahale etmek,
5. Müdahaleler ve uygun iletisim kanalları ile halkın asılama programına güvenini saglamak
olarak belirlenmistir.
AS_E izleme sistemi, GBP kapsamında uygulanan asıların (özel asılar dahil) uygulanması
sonrası gelisen istenmeyen etkilerin bildirimini kapsamaktadır. Ayrıca rutin uygulamaya çesitli
nedenlerle eklenebilecek diger asıların uygulanması sonrası gelisebilecek istenmeyen etkilerin
izlemi de bu sistem kapsamına alınacaktır.
_stenmeyen etkiler bazı vakalarda asının kendisine, bazılarında ise asının uygulanması
sırasındaki hatalara baglı olabilecegi gibi, ası ya da uygulama ile ilgisiz de olabilir. Bu nedenle
AS_E’ler bes grupta toplanmaktadır:
A. Ası yan etkisi
B. Program uygulama hataları (Asının üretim, dagıtım ve uygulanması sırasında ortaya
çıkabilecek hatalar)
C. Enjeksiyon reaksiyonu
D. Rastlantısal
E. Bilinmeyen
Ciddi AS_E: Ölüm, sakatlık, konjenital anomali ile sonuçlanan veya hastanede yatma gerektiren
AS_E dir.
AS_E’lerin saptanması ve bildirimi saglık personeli, aileler ve toplumun diger üyeleri
tarafından yapılabilir. Aile veya hekim dısı saglık personelinin AS_E’den süphelendigi
durumlarda degerlendirme hekim tarafından yapılır. Hekim dısı personel bu tip bir vaka ile
karsılastıgında birlikte çalıstıgı hekime haber verir ve vaka birlikte degerlendirilir. Tüm saglık
çalısanları AS_E’leri tanıyabilecek sekilde vaka tanımlarını ve ne yapılması gerektigini bilmelidir.
Ası yapan personel, aileler ve toplumun diger üyelerini asılama sonrası ne tür reaksiyonlar
görülebilecegi ve hangi durumlarda bebek/çocuklarını bir saglık kurulusuna getirmeleri gerektigi
konularında bilgilendirmelidir.
AS_E _zleme Sistemi kapsamında bildirilmesi gereken istenmeyen etkiler
AS_E _zleme Sistemine dahil olan ve Ası Sonrası _stenmeyen Etki Bildirim ve _nceleme
Formu (Ek-4) doldurularak bildirimi yapılacak olan AS_E’ler Ek-5’de gösterilmistir.
AS_E ile karsılasan saglık personeli, hekim tarafından degerlendirilen ve AS_E _zleme
Sistemi’ne dahil olan ve bildirilmesi gereken her AS_E vakası için bir AS_E _nceleme ve Bildirim
Formu doldurur. Vakanın sahadaki incelemesinin yapılabilmesi için 24 saat içinde _l AS_E
Sorumlusuna haber verip formun bir kopyasını iletir. AS_E vakası ciddi ise, kümelenme var ise ya
da toplumda ciddi kaygı ya da olumsuz propaganda nedeni olan bir durum ise acil olarak _l AS_E
_zlem Sorumlusuna haber verecektir.
_l AS_E _zlem Sorumlusu;
Her ilde _l AS_E _zlem Sorumlusu belirlenecektir. _l Saglık Müdürlügünde Bulasıcı
Hastalıklar Sube Müdürü, _l AS_E _zlem Sorumlusudur. Ancak gerekli durumlarda baska bir
hekim de görevlendirilebilir. Ciddi, kümelenme ya da toplumda ciddi kaygı ya da olumsuz
DA_M_ GENELGE
29
propaganda nedeni olan durumların arastırılması ve degerlendirilmesi amacıyla _l AS_E Danısma
Kurulu olusturulur.
_l AS_E _zlem Sorumlusu;
a) Hekimler tarafından bildirilen vakaların AS_E _nceleme ve Bildirim Formundaki eksik
kısımların tamamlanmasını saglar.
b) Ciddi, kümelenme ya da toplumda ciddi kaygı ya da olumsuz propaganda nedeni olan
durumlarda acil olarak Saglık Bakanlıgı Temel Saglık Hizmetleri Genel Müdürlügü ile temasa
geçer ve birlikte durum degerlendirmesi yaparak duruma uygun tedbirleri alır.
c) AS_E vakası bildirildiginde vakit kaybetmeden arastırma baslatır. Bildirimi yapılan
AS_E vakası ciddi, kümelenme ya da toplumda ciddi kaygı ya da olumsuz propaganda nedeni
olan bir durum ise _l AS_E Danısma Kurulu ile birlikte degerlendirmesini yapar. Vaka arastırması
sonucunda saptanan AS_E vakasının nedenini _l AS_E Danısma Kurulu ile birlikte belirler,
sınıflamasını yapar ve rapor hazırlar. Vaka Arastırma Raporunu varsa hastane dosyası, AS_E
Bildirim ve _nceleme Formu ile birlikte bir örnek ilde kalacak sekilde Bakanlıga gönderir.
AS_E _zleme Sistemi ile ilgili ayrıntılı düzenleme ilgili daimi genelge kapsamında yapılır.
L-) GBP HASTALIK PROGRAMLARI
Genisletilmis Bagısıklama Programı kapsamında takip edilen hastalıklara özel hastalık
kontrol programları:
Polio Eradikasyon Programı
Kızamık Eliminasyon Programı
Maternal ve Neonatal Tetanoz Eliminasyon Programı
Hepatit B Kontrol Programı
Diger Hastalık Kontrol Programları:
o Difteri (Difteri hastalıgının kontrolü için saha rehberi kapsamında yürütülmektedir)
o Bogmaca (Bogmaca hastalıgının kontrolü için saha rehberi kapsamında
yürütülmektedir)
o Kızamıkçık ve Konjenital Rubella Sendromu
o Kabakulak
o Hemofilus influenza tip b
o Tüberküloz (Verem Savas Dairesi Baskanlıgı tarafından yürütülmektedir)
POL_O ERAD_KASYON PROGRAMI
1988 yılında Dünya Saglık Asamblesinde alınan karara uygun olarak, Ülkemizde de polio
eradikasyonu hedefi benimsenmis ve bu dogrultuda hazırlanan Polio Eradikasyonu Programı
(PEP) 1989 yılı sonunda baslatılmıstır.
Programın amacı, vahsi polio virüsü ile olusan tüm poliomyelit vakalarını ortadan
kaldırmak ve poliovirüsünü eradike etmektir. Poliomyelitin eradikasyonu hedefine ulasabilmek
için belirlenen stratejiler:
Rutin asılama hizmetleri kapsamında 0 yasa uygulanan üç doz polio asısı ile yüksek
asılama düzeylerine ulasmak ve bu oranların devamlılıgını saglamak,
Ortaya çıkan her Akut Flask Paralizi (AFP) vakasını inceleyerek klinik, laboratuvar ve
epidemiyolojik arastırmalar ile bunun polio vakası olup olmadıgını ortaya çıkarmak;
DA_M_ GENELGE
30
ayrıca vaka saptanmadıgı zamanlarda da bunu belgelemek üzere aktif vaka arastırması
yapmak,
Rutin asılamalara ilaveten destek asılama aktiviteleri (Ulusal Ası Günleri, Çocuk Felci
Ası Günleri ve Mop-up) gerçeklestirmektir.
Türkiye’de poliomyelit hastalıgı artık görülmemekle birlikte AFP sürveyansının halen
devam etmesi gerekmektedir. Türkiye artık importasyon riski altında, daha da önemlisi
importasyon sonrası yayılım riski altındadır. Çalısmalar ilgili Daimi Genelge ve saha rehberlerine
göre yürütülmelidir.
KIZAMIK EL_M_NASYON PROGRAMI
Kızamık hastalık yükünü küresel düzeyde azaltmak amacı ile 1989 yılında Dünya Saglık
Asamblesi’nde ve 1990 yılında Dünya Çocuk Zirvesi’nde bazı hedefler belirlenmis ve asılama
öncesi döneme göre kızamık mortalitesinin % 95 ve morbiditesinin %90 azaltılması
hedeflenmistir. Daha sonra Dünya Saglık Örgütü Amerika Bölgesi’nde (AMRO, PAHO) 2000,
Avrupa Bölgesi’nde (EURO) 2010 ve Dogu Akdeniz Bölgesi’nde (EMRO) 2010 yılına kadar
kızamık eliminasyonu hedeflenmistir.
Türkiye’de Kızamık Eliminasyonu Ulusal Faaliyet Planı (2002 – 2010)
Planın amacı Türkiye’de Kızamık hastalıgını elimine etmek ve bu düzeyi sürdürmektir.
Bu amaca ulasma yolunda belirlenen hedefler:
2010 yılına kadar Türkiye’de yerli virüs geçisini durdurmak.
Ülkemize kızamık importasyonu sonucu gelen virüslerin yerlesmesini engellemek.
Kızamıga baglı ölümleri engellemektir.
Eliminasyon Programı Stratejileri:
1. Bagısıklama
Rutin: tüm bölgelerde her iki dozda da >%95’e ulasmak
9 ay – 14 yas grubuna ek bir doz kızamık asısı uygulaması, Kızamık Ası Günleri (KAG),
2003-2005 yılları arasında gerçeklestirilmistir.
KAG sırasında tespit edilen 0-59 ay (5 yas altı) eksik asılı çocukların diger rutin asılarının
tamamlanması (DBT, OPV, Hepatit-B, BCG)
Saglık Ocagı düzeyinde asılama oranı %95’e ulasmamıs yerlerde kapı kapı dolasarak
eksik asılıları asılamak (Mop-up)
2. Politik kararlılık
3. Sürveyans
4. Sosyal mobilizasyon
MATERNAL VE NEONATAL TETANOZ (MNT) EL_M_NASYON PROGRAMI
Bu programda amaç Türkiye’de 2007 yılı sonuna kadar Maternal Tetanoz (MT) ve
Neonatal Tetanozun (NT) ve bunlara baglı ölümlerin elimine edilmesi ve bu düzeyin
sürdürülmesidir. Hedef, her bölgede 1000 canlı dogumda 1’in altında NT vakasının görülmesi ve
MT’un hiç görülmemesi ve bu durumun devamlılıgının saglanmasıdır. Hedefler asılama, temiz
dogum, izlem ve sürveyans olmak üzere 4 ana baslık altında ele alınmıstır.
1. Asılama
A. Asama–1: Eliminasyonun Saglanması (2006–2007)
DA_M_ GENELGE
31
a. Tüm gebelerin en az %80’ini takvime uygun olarak asılı hale getirmek ve bebeklerin
korunmasını saglamak.
b. 2007 yılı sonuna kadar MNT açısından yüksek riskli bölgelerde destek asılama aktiviteleri ile
MNT’nin hızla elimine edilmesi için dogurganlık yas grubu (15–49 yas) kadınların en az
%80’inin primer immünizasyonunu saglamak (Tetanoz Ası Günleri). 2006-2007 yıllarında
gerçeklestirilmistir.
c. Okul döneminde yapılan Td asılamasında en az %90 oranına ulasmak.
B. Asama–2: Eliminasyonun Sürdürülmesi (2007- )
a. Tüm bölgelerde gebe asılamaları oranını en az %80 olacak sekilde sürdürmek
b. Yüksek Riskli Bölge (YRB) degerlendirmesi güncel tutularak, bölgedeki 15–49 yas grubu
kadınların primer immünizasyonunu saglamak.
c. YRB tanımlaması alan bölgelerde nüfusa yeni eklenen 15–49 yas grubu kadınları primer
immünizasyona almak.
d. Tüm bölgelerde, 1 yas altı çocukların en az %90’ının üç doz Tetanoz içeren ası ile primer
immünizasyonunu ve ayrıca asıya devamsızlık oranının %10’un altında olmasını saglamak.
e. Okul Td asılamalarını en az %90 oranında sürdürmek.
Saglık Ocagı Düzeyinde Yüksek Riskli Bölge Degerlendirme Seması
Bölgede son üç
yılda vaka
görüldü mü?
Evet
Yüksek Riskli
Hayır
Bölgede 100 canlı
dogumda en az 1
Neonatal Bebek Ölümü
tespit ediliyor mu?
Evet Hayır
Canlı dogum sayısı
kadar gebe tespiti
var mı?
Evet
Düsük Riskli
Hayır Saglık personeli
yardımıyla yapılan
dogumların oranı
%80’in üzerinde mi?
Evet Hayır
Düsük Riskli Yüksek Riskli
2. Temiz Dogum
Temiz dogum aktivitelerini yaygınlastırmak.
3. _zlem
Gebe izlemleri ile gebe tespit oranının %80’e ve gebe basına izlem sayısının 4’e
ulasmasını saglamak.
4. Sürveyans
a. Neonatal Bebek Ölümlerinin en az %80’ini tespit ederek tamamının NT açısından
incelenmesini saglamak,
b. Belirlenen merkezlere MNT aktif sürveyans ziyaret oranının en az %80 olmasını saglamak,
c. “Sıfır vaka bildirimi” yapan saglık kuruluslarının oranını en az %80 düzeyine çıkarmak,
d. Bildirilen tüm MNT vakaları için vaka incelemesi yapmak,
e. Hastane kayıtlarının yılda bir kez MNT vakaları açısından taranmasını saglamak.
DA_M_ GENELGE
32
Program yayınlanan rehber dogrultusunda yürütülmektedir.
HEPAT_T B KONTROL PROGRAMI
Hepatit B virüs enfeksiyonunun en ciddi sonuçları (örn: siroz, karaciger kanseri) kronik
Hepatit B virüs enfeksiyonu olan kisilerde görülür. Aynı zamanda bu kisiler yeni enfeksiyonların
olusmasında rezervuar görevi görürler. Bu nedenlerle Hepatit B Kontrol Programının temel amacı
kronik hepatit B virüs enfeksiyonunun önlenerek, Hepatit B virüs enfeksiyonu ile iliskili kronik
karaciger hastalıgı, siroz ve hepatosellüler kanser insidansını azaltmaktır.
HEDEF
2010 yılına kadar 5 yas altı çocuklarda Hepatit B hastalıgı insidansını en az yüz binde 1’in
altına düsürmektir.
STRATEJ_LER
1. Rutin bebek asılaması; Tüm bölgelerde, 0 yas grubu Hep B asısı 3. dozda %95 asılama
oranına ulasmak.
Kronik Hepatit B enfeksiyonu özellikle bebek ve erken çocukluk döneminde gelisir. Bu
nedenle rutin infant asılaması yüksek öncelikli stratejilerdendir. Ayrıca rutin asılama adolesan ve
yetiskin dönemde enfeksiyonun olusmasını önlemek için de gereklidir.
2. Perinatal Hepatit B virus bulasının engellenmesi;
- Dogumda uygulanan Hep B asısı 1. dozunu takip etmek
- Dogumdan sonra ilk 72 saatte, tercihen ilk 24 saatte uygulanan Hep B asısı 1. dozda %90
asılama oranına ulasmak
Perinatal Hepatit B virus bulasının engellenmesi için Hep B asısının ilk dozu dogumdan
sonra en yakın zamanda, tercihen ilk 24 saat içinde yapılmalıdır.
3. Büyük yas gruplarının catch-up (yakalama) asılaması;
- _lkögretime devam eden adolesan yas grubu asılamalarında Hep B asısı 3. dozda %95
oranına ulasmak
- Risk grubu asılamaları: Saglık kurumlarına basvuruları durumunda asagıda belirtilen risk
gruplarına ası uygulaması yapılır.
Hasta ve hasta çıkartıları ile teması bulunan tüm saglık personeli,
Saglık çalısanlarının yetistirildigi tıp fakülteleri, dis hekimligi fakülteleri, saglık meslek
yüksekokulları vs. ögrencileri,
Hemodiyaliz hastaları,
Sık kan ve kan ürünü kullanmak zorunda kalanlar,
Damar yoluyla uyusturucu kullananlar,
Hepatit B tasıyıcısı ile aile içi temaslılardan asısız olanlar,
Çok sayıda cinsel esi olanlar ve para karsılıgı cinsel iliskide bulunanlar,
Homoseksüeller,
Hepatit B dısında kronik karaciger hastalıgı olanlar,
Cezaevleri ve ıslahevlerinde olanlar,
Endemik bölgelere seyahat edenler,
Berberler-kuaförler, manikür-pedikürcüler
Zihinsel özürlü bakımevlerinde bulunanlar,
Yetistirme yurtlarında bulunan kisiler,
DA_M_ GENELGE
33
_tfaiye personeli,
Askerler (yüksek risk altındakiler),
Polis memurları (yüksek risk altındakiler),
Kazalarda ve afetlerde ilk yardım uygulayan kisiler,
Bu risk gruplarının dısında, hekimin yüksek risk nedeniyle ası yapılmasını uygun buldugu
kisilere saglık kuruluslarında ası uygulaması yapılmalıdır.
Ekler:
1. GBP kapsamında kullanılan formlar
2. Ası uygulama teknikleri
3. Ası ihtiyacı belirlemeye yönelik örnekler, buzdolabı ısısının takibi
4. AS_E _nceleme ve Bildirim Formu
5. _zleme sistemine dahil olan AS_E’ler
Form 012A
Form 012B
Form 013
Form 013B
Bölge Dısı Ası Bildirim Formu
Ası kartı
Bebek/Çocuk ası kartı
Eriskin Difteri Tetanoz Ası Kartı
Okul Ası Kartı
Aylık GBP Sürveyans Formu
Ası _zlem Çizelgeleri
Ek 1
Dogum
Tarihi
KKK
Gün/Ay/Yıl Tarih Sonuç I II III I II III R I R I
Lot no
Lot no
Lot no
Lot no
Lot no
Asılar için ayrılmıs bölümde üst kısma asının yapıldıgı tarih, alt kısma yapılan asının lot numarası yazılacaktır.
Sulandırılarak kullanılan asılar için ası ve sulandırıcının lot no'ları ayrı ayrı yazılacaktır. DaBT-_PA-Hib asısı için kutunun üzerindeki lot no kaydedilecektir.
Asılama tarihleri gün/ay/yıl olarak belirtilecektir.
Diger kurumlar tarafından yapılıp bildirilen/tespit edilen kamu asıları mavi kalemle kaydedilecektir.
Özel asıların jenerik içerigi kırmızı kalemle kaydedilecektir.
* Çocuk ilk asısı için geldiginde annenin gebelikteki tetanoz asılanma durumu sorgulanarak kaydedilir.
** "Diger" bölümüne GBP kapsamı dısında olan antijenler kaydedilecektir.
DaBT-_PA-Hib
Soyadı
Hane
no
Sıra
no
TC Kimlik no Baba adı
Dogumda NT'a
karsı korunmus
Evet/Hayır*
Diger**
0-4 YAS (0-59 AY) ASI KAYIT F_S_
BCG
PPD
Adı Adres/Telefon
Hepatit B OPA
T.C.
SAGLIK BAKANLIGI
Form No: 012/A
_L:
_LÇE:
KURUM:
SAGLIK EV_:
Muhtarlıgı:
Sokagı:
5 YAS ÜZER_ ASI KAYIT F_S_
OPA KKK Td Td Td (15-49 Yas Kadın)
Yapıldıgı
Tarih
Sonuç
_lk
1
_lk
1
_lk
1
_lk
8
Diger
I II III
Lot no
Lot no
Lot no
Lot no
Lot no
Asılar için ayrılmıs bölümde üst kısma asının yapıldıgı tarih, alt kısma yapılan asının lot numarası yazılacaktır.
Sulandırılarak kullanılan asılar için ası ve sulandırıcının lot no'ları ayrı ayrı yazılacaktır.
Asılama tarihleri gün/ay/yıl olarak belirtilecektir.
Diger kurumlar tarafından yapılıp bildirilen/tespit edilen kamu asıları mavi kalemle kaydedilecektir.
Özel asıların jenerik içerigi kırmızı kalemle kaydedilecektir.
* "Diger" bölümüne GBP kapsamı dısında olan antijenler kaydedilecektir.
PPD
TC Kimlik no
Sıra
No
Hane
No
Soyadı Adı Adres/Telefon Diger*
Dogum
Tarihi
Gün/Ay/Yıl
Baba Adı
Hepatit B
T.C.
SAGLIK BAKANLIGI
Form No: 012/B
Td1 Td2 Td3 Td4 Td5
Gebe Gebe Gebe Gebe Gebe Gebe
Degil
Gebe
Degil
Gebe
Degil
Gebe
Degil
Gebe
Degil
_L:
_LÇE:
KURUM:
SAGLIK EV_:
Muhtarlıgı:
Sokagı:
T.C. YIL:______________
SAGLIK BAKANLIGI ASI SONUÇLARI Ç_ZELGES_ AY:______________
Form no: 013
_L:__________________________ TOPLAM NÜFUS:___________________________
_LÇE/TSM:____________________ 0-11 AY BEBEK NÜFUSU:_____________________
KURUM/AH:__________________ AYLIK 0-11 AY BEBEK NÜFUSU:_______________
Uygulama
I
II
III
R
I
I
II
III
R
I
R
BD B_ T
II
III
Td1
Td2
Td3
Td4
Td5
TOPLAM Hep B
TOPLAM Td
D_GER Td
KIZAMIKÇIK ASISI
GEBE
BCG ASISI
GEBE DEG_L
15-49 YAS KADIN
Td ASISI
PPD
ASI
TOPLAM DaBT-_PA-Hib
ORAL POL_O
ASISI
YAS GRUPLARINA GÖRE YAPILAN ASI DOZLARI
TOPLAM
0 YAS
(0-11 ay)
2-4 YAS
(24-59 ay)
5-9 YAS 10-14 YAS 15 YAS ve Üzeri
KIZAMIK
KIZAMIKÇIK
KABAKULAK
ASISI
TOPLAM POL_O
Hib ASISI
TOPLAM Hib
TOPLAM KKK
1 YAS
(12-23 ay)
DaBT-_PA-Hib
ASISI
HEPAT_T B ASISI
I
Hepatit B asısının 0-11 ay grubuna 1. doz uygulaması bölge dısında (hastane, diger kurumlar) yapıldı ise BD sütununa, kendi kurumunuzda yapıldı ise B_
(Bölge içi) sütununa yazılacaktır. BD ve B_ sütunlarının toplamı T(Toplam) sütununda belirtilecektir.
Okul Td ASISI
Ampul yada
Sisedeki Doz
Sayısı
Geçen
Dönemden
Devreden
Bu Dönem
_çinde
Gelen
Bu Dönem
_çinde
Açılan
Bu Dönem
_çinde _mha
Edilen
Fire
Yüzdesi
Gelecek Döneme
Devreden
(G) _htiyaç
(A) (B) (C) (D) (E) (F) S.O. S.M. (H)
Hib
KKK
Kuduz
Tetanoz
Difteri
Kuduz
Akrep
Yılan
1 cc enj.
2 cc enj.
Enjektör Atık Kutusu
(A) sütununa eldeki asıların her bir ampul ya da sisesinde kaç doz oldugu yazılacaktır.
(B),(C),(D),(E),(G) ve (H) sütunları doz sayısı degil, ampul ya da sise sayısı olarak doldurulacakır.
(E) sütununa yalnızca soguk zincirde kırılma, miyadın dolması vb. nedenlerle imha edilen ampul ya da sise sayısı yazılacaktır.
(D),(F) ve (H) sütunları asagıdaki sekilde hesaplanarak doldurulacaktır.
- Dönem içinde açılan (D) = (B) +(C) – (E)+(G)
(D) x (A) - Uygulanan doz sayısı
- Fire yüzdesi (F) =-------------------------------------------------------------x100
(D) x (A)
(Aylık 0-11 ay hedef nüfus x doz sayısı ) x ( 1+ fire yüzdesi) x rezerv stok (1.25)
- GBP Ası _htiyacı (H) =---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- - Depo mevcudu(G)
1/10/20 (A)
- GBP Dısı _htiyaç (H) = (D) x 1.25 – G
Formu Düzenleyen/Tarih Onaylayan/Tarih
Kızamık
Kızamıkçık
C_NS_
ASILARIN ve SERUMLARIN TÜKET_M, STOK VE _HT_YAÇ DURUMU
S
E
R
U
M
L
A
R
DaBT-_PAHib/
DBT
OPA
PPD
Hepatit B
DT
Td
A
S
I
L
A
R
BCG
Form no: 013/B
_L:__________________________
_LÇE/TSM:____________________ YIL:______________
KURUM/AH:__________________ AY:______________
YAS GRUPLARINA GÖRE YAPILAN ASI DOZLARI
Uygulama
0 YAS
(0-11 ay)
2-4 YAS
(24-59 ay)
5-9 YAS 10-14 YAS
15 YAS ve
Üzeri
TOPLAM
I
II
III
R
TOPLAM
I
II
III
R
TOPLAM
I
II
III
R
TOPLAM
I
R
TOPLAM
I
II
III
Formu Düzenleyen/Tarih Onaylayan/Tarih
TOPLAM
DBT/DaBT
_ÇEREN
ASILAR
Hib _ÇEREN
ASILAR
KIZAMIK
KIZAMIKCIK
KABAKULAK
POL_O
_ÇEREN
ASILAR
1 YAS
(12-23 ay)
T.C.
ÖZEL HEK_M ASI UYGULAMALARI
SAGLIK BAKANLIGI
HEPAT_T B
ASI
BÖLGE DISI ASI B_LD_R_M FORMU
Adı Soyadı:
T.C. Kimlik no:
Dogum tarihi:
Baba adı:
Anne adı:
Adres:
Tlf no:
Baglı oldugu
Saglık Ocagı/Aile Hekimi:
YAPILAN ASI/ASILAR:
ASI DOZU TAR_H ASI LOT NO SULANDIRICI LOT NO
Asının yapıldıgı kurum:
Asıyı yapan: Onaylayan:
BEBEK/ÇOCUK ASI KARTI
BEBEK/ÇOCUK ASI KARTI ÖN YÜZ
BEBEK/ÇOCUK ASI KARTI ARKA YÜZ
Td ASI KARTI
ER_SK_N D_FTER_-TETANOZ (Td) ASI KARTI ÖN YÜZ
T.C.
SAGLIK BAKANLIGI
ER_SK_N D_FTER_-TETANOZ ASI KARTI
ADI SOYADI
BABA ADI
Evli ise önceki
soyadı
DOGUM
TAR_H_
GÜN/AY/YIL TC Kimlik no:
ADRES
SAGLIK
KURUMU
012 B sıra no
*Lütfen bu kartı saklayınız her gelisinizde getiriniz.
ASILI KADIN SAGLIKLI BEBEK
ER_SK_N D_FTER_-TETANOZ (Td) ASI KARTI ARKA YÜZ
ER_SK_N D_FTER_-TETANOZ
ASILAMA TAKV_M_
Doz Zamanı Uygulama
tarihi
Tekrar
gelecegi
tarih
Td 1 _lk karsılasma ...../...../....... ...../...../.......
Td 2 Td 1’den en az 4 hafta sonra ...../...../....... ...../...../.......
Td 3 Td 2’ den en az 6 ay sonra ...../...../....... ...../...../.......
Td 4 Td 3’ten en az 1 yıl sonra ...../...../...... ...../...../.......
Td 5 Td 4’ten en az 1 yıl sonra ...../...../....... ...../...../.......
ASI HASTALIKLARDAN KORUR
OKUL ASI KARTI
OKUL ASI KARTI ÖN YÜZ
T.C.
SAGLIK BAKANLIGI
OKUL ASI KARTI
ADI SOYADI
BABA ADI ANNE ADI
DOGUM
TAR_H_
GÜN/AY/YIL TC Kimlik no:
ADRES
SAGLIK
KURUMU
012 B sıra no
Lütfen bu kartı saklayınız, asılama günlerinde yanınızda
bulundurunuz.
AKILLI ÇOCUK, ASILI ÇOCUK
OKUL ASI KARTI ARKA YÜZ
_lkögretim 1. sınıf _lkögretim 8. sınıf
Yapılan ası
Uygulama
tarihi
Yapılan ası
Uygulama
tarihi
Tetanoz difteri(Td) ...../...../....... Tetanoz difteri ...../...../.......
Polio (OPA) ...../...../.......
KKK
(Kızamık, Kızamıkçık,
Kabakulak)
...../...../.......
_L:__________________________
KURUM/AH:__________________
1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3
Difteri
Bogmaca Olası
Bogmaca Kesin
Kızamık Olası
Kızamık Kesin
Kızamıkçık
Kabakulak
Hib menenjiti
Hepatit B
Tetanoz (>1ay)
N. Tetanoz**
Bu formla bildirilen vaka sayıları Form 017A ve Form 017C ile uyumlu olmalıdır. Vakaların asılanma durumu ayrıntılı olarak arastırılmalıdır.
* Bulasıcı hastalıkların ihbarı ve bildirim sistemi standart tanı, sürveyans ve laboratuvar rehberi'nde yer alan vaka tanımlarına uygun olmalıdır.
** Bir aydan küçük çocuklar içindir. Annenin tetanoz toksoidi ile asılanma durumunu kaydedin.
Tarih
DÜZENLEYEN ONAYLAYAN
Adı ve Soyadı Adı ve Soyadı
VAKALARIN YAS GRUBU VE ASILAMA DURUMU
TOPLAM VAKA
SAYISI
HASTALIK*
AYLIK GBP SÜRVEYANS FORMU
_LÇE/TSM____________________ ………………….. SAGLIK MÜDÜRLÜGÜ
YIL:
AY:
30 Yas +
Asısız
Asılı
_mza
Ünvanı
_mza
Tarih
Ünvanı
Bilinmiyor
Kart
Anamnez
20-29 Yas
Asısız
Asılı
Bilinmiyor
Kart
Anamnez
15-19 Yas
Asısız
Asılı
Bilinmiyor
Kart
Anamnez
10-14 Yas
Asısız
Asılı
Bilinmiyor
Kart
Anamnez
5-9 Yas
Asısız
Asılı
Bilinmiyor
Kart
Anamnez
1-4 Yas
Asısız
Asılı
Bilinmiyor
Kart
Anamnez
0-11 Ay
Asılı
Kart
Asısız
Bilinmiyor
Anamnez
Aylık Hedeflenen Nüfus
% 100
% 50
% 75
% 25
Aylık asılama
sayısı
Yıllık kümülatif
toplam
Aylık asılama
sayısı
Yıllık kümülatif
toplam
_li:
Kurum Adı:
Yılı:
Yıllık hedef nüfus:
Yıllık hedeflenen asılama oranı:
Ası _zlem Çizelgesi
Hep B 1
Hep B 3
Aylık Hedeflenen Nüfus
% 100
% 50
% 75
% 25
Aylık asılama
sayısı
Yıllık kümülatif
toplam
Aylık asılama
sayısı
Yıllık kümülatif
toplam
_li:
Kurum Adı:
Yılı:
Yıllık hedef nüfus:
Yıllık hedeflenen asılama oranı:
Ası _zlem Çizelgesi
BCG
Aylık Hedeflenen Nüfus
% 100
% 50
% 75
% 25
Aylık asılama
sayısı
Yıllık kümülatif
toplam
Aylık asılama
sayısı
Yıllık kümülatif
toplam
_li:
Kurum Adı:
Yılı:
Yıllık hedef nüfus:
Yıllık hedeflenen asılama oranı:
Ası _zlem Çizelgesi
KKK

Aylık Hedeflenen Nüfus
% 100
% 50
% 75
% 25
Aylık asılama
sayısı
Yıllık kümülatif
toplam
Aylık asılama
sayısı
Yıllık kümülatif
toplam
_li:
Kurum Adı:
Yılı:
Yıllık hedef nüfus:
Yıllık hedeflenen asılama oranı:
Ası _zlem Çizelgesi
Ası uygulama teknikleri
Ası adı BCG DaBT-IPA-Hib/DT/Td/Hep B/Hib KKK/Kızamık/Kızamıkçık OPA
Uygulama
yeri
Sol omuz bölgesi
12 aya kadar uylugun orta dıs kısmı,
daha büyüklerde üst kolun dıs kısmında
deltoid kas
Üst kolun dıs kısmında deltoid kasa uyan bölge Oral
Uygulama
sekli
Cilt içine enjeksiyon
Intramusküler
enjeksiyon
Subkutan
enjeksiyon
Oral
damlalık
Doz
0 yasta 0,05 ml,
1 yas üzerinde 0.1 ml
0.5 ml
Hep B 10 yas ve üzerinde 1 ml
0.5 ml 2 damla
Tipi Toz + Sulandırıcı Kullanıma hazır/Toz+Sulandırıcı Toz + Sulandırıcı Oral damlalıklı flakon
Görünüm
Beyaz, içinde sallanınca
kaybolan çökeltinin
bulundugu bulanık sıvı
Beyaz, içinde sallanınca kaybolan
çökeltinin bulundugu bulanık sıvı
Berrak, hafif sarı sıvı
Berrak, pembe ya da turuncu
sıvı
Ek 2
.
2
_gnenin farklı pozisyonları
Bebeklere IM enjeksiyon uygulaması seması
Deltoid kasından yapılacak asılarda uygulama seması
1
Ası ihtiyacı belirlemede örnekler;
Örnek 1.
Saglık Ocagı ve Aile Hekimligi Düzeyinde
a) Saglık Ocagında Form 013’ler personel eksikligi nedeniyle simdiye kadar güvenilir
sekilde doldurulmamıstır. Bu yıl yapılan ETF çalısmasına ve aile hekimligine kayıt olan
bebek sayılarına göre saglık ocagı ve aile hekimligi bölgesindeki 0–11 ay bebek sayısı
680’dir. Saglık Müdürlügünden aylık ası talebinde bulunulacaktır. 20 dozluk BCG asıları için
ihtiyaç hesabı;
Uygulanacak yaklasık doz sayısı = (Hedef nüfus / 12) x Ası takvimindeki doz sayısı x (1 +
Fire yüzdesi)
= (680/ 12) x 1 x 1.80 (BCG için firenin %80 oldugunu
varsayarsak)
= 102 doz
Gerekli flakon sayısı = Bulunan ihtiyaç / Flakondaki doz sayısı
= 102 / 20 (BCG flakon dozu)
= 5.1 flakon
Çıkan sonuç bir üstteki tam sayıya yuvarlanır. Kullanılması beklenen BCG flakon sayısı
“6”dır.
b) Aynı Saglık Ocagında ve Aile Hekimliginde 5’li karma ası için aylık ihtiyaç
hesaplaması ise su sekildedir;
Uygulanacak yaklasık doz sayısı = (Hedef nüfus / 12) x Ası takvimindeki doz sayısı x (1 +
Fire yüzdesi)
= (680/ 12) x 4 (Rapel dâhil) x 1.05 (5’li karma ası için
firenin %5 oldugunu varsayarsak)
= 238 doz
5’li karma ası tek dozluk kullanıma hazır flakonlar halinde oldugundan 238 doz 5’li karma ası
talebinde bulunulacaktır.
Örnek 2.
_l Saglık Müdürlügü düzeyinde
Bir sevkiyat dönemi (3 aylık ihtiyaç) için BCG asısı il maksimum stok hesabı;
Geçen yıl aynı dönemde kullanılan BCG miktarı = 7700 doz
Mevcutta bulunan ası miktarı = 2600 doz (Rezerv stok dahil)
Bu yıl aynı dönemde kullanılması planlanan miktar = 7500 doz
Rezerv stok = 7500 / 3 = 2500 doz
Maksimum stok = 7500 + 2500 = 10.000 doz
Ismarlanacak olan miktar = Maksimum stok – mevcutta bulunan doz
= 10.000 – 2600
=7400 doz
Ek 3
2
_lde geçen yıl aynı dönemde kullanılan ası miktarı alındıgından fire payı da hesaba zaten
dâhil edilmistir, tekrar fire eklemeye gerek yoktur.
Örnek 3.
_l Saglık Müdürlügü düzeyinde
Bir sevkiyat dönemi için OPA il maksimum stok hesabı;
Toplam il nüfusu 456.000, geçen yıl aynı dönemde 0–5 yas grubuna mop-up çalısması
oldugundan kullanılan ası miktarı çok fazla, bu yüzden bu miktarı almak saglıklı degil. Bu
nedenle toplam il nüfusunun %3’ü alınarak yaklasık 0–11 ay hedef nüfus belirlenir. Bulunan
rakam 12’ye bölünerek aylık hedef nüfus bulunur.
Hedef nüfus = Toplam Nüfus x 0.03
= 456.000 x 0.03 = 13.680
Aylık hedef nüfus = 13.680 / 12 = 1140
Depoda bulunan OPA sayısı = 1600 doz
Uygulanacak olan formül = [(Hedef nüfus x doz sayısı) x (1+ fire yüzdesi) x (3 +
rezerv stok)] – Depo stok
Fire yüzdesi = 1+ fire yüzdesi; fire payınızın %20 oldugunu düsünüyorsanız bunu 0.20
olarak düsünüp bu basamaga, 1 + 0.20 = 1.20 yazılması gerekir.
Aylık kullanılması planlanan OPA sayısı = Aylık hedef nüfus x Uygulanacak doz sayısı
= 1140 x 4 (rapel doz dahil)
= 4560
Fire payı eklenerek = 4560 x 1.20
= 5472
Üç aylık maksimum stok = 3 aylık ihtiyaç + 1 aylık rezerv stok
= 5472 x (3 + 1)
= 5472 x 4 = 21.888
Ismarlanacak olan miktar = Maksimum stok – mevcutta bulunan doz
= 21.888 – 1600
= 20.288 doz
Örnek 4.
Saglık Ocagı ve TSM düzeyinde
Okul asılamaları için ihtiyaç hesaplanması;
Saglık kurulusu, bölgesinde bulunan okullarda ası uygulanacak olan yas gruplarının
sınıf mevcutlarını okul müdürlüklerinden alır ve hedef nüfusunu tespit etmis olur. Tespit
edilmis olan hedef nüfusa fire payı eklenerek o ası için talep edilecek miktar belirlenir. Okul
asılamaları için yapılacak hesaplamalara rezerv stok miktarının ilave edilmesi
gerekmemektedir.
3
Okul Td ve OPA asılamaları için ihtiyaç hesaplaması;
_lkögretim birinci sınıf mevcudu: 240,
_lkögretim sekizinci sınıf mevcudu: 300,
OPA asısı için fire yüzdesinin % 15, Td asısı için fire yüzdesinin %20 oldugu bir
önceki yıl yapılan asılama çalısmalarından tespit edilmistir.
OPA okul dönemi çocuklarında ilkögretim birinci sınıf ögrencilerine tek doz olarak
uygulanmaktadır.
OPA _htiyacı = 1. sınıf mevcudu x (1+ fire yüzdesi)
= 240 x 1,15
= 276 doz
Td asısı okul dönemi çocuklarında ilkögretim birinci ve sekizinci sınıf ögrencilerine
tek doz olarak uygulanmaktadır.
Td ihtiyacı = (1. sınıf mevcudu + 8. sınıf mevcudu) x (1+ fire yüzdesi)
= (240 + 300) x (1 + 0,20)
= 540 x 1,20
= 648 doz
Ası firesi hesaplama örnegi;
Ay baslangıcında Saglık Ocagında/Aile Hekimligi biriminde 40 doz OPA
bulunmaktadır. Aylık sevkiyatta ise 200 doz ası gelmistir. Ay içerisinde 130 çocuk asılanmıs
ve dönem sonunda ise elde 60 doz ası kalmıstır.
A = Ampul yada sisedeki doz sayısı
B = Geçen dönemden devir eden flakon sayısı
C = Bu dönem içerisinde gelen flakon sayısı
D = Bu dönem içerisinde açılan flakon sayısı
E = Bu dönem içerisinde imha edilen yada kırılan flakon sayısı
G = Gelecek döneme devir eden flakon sayısı
Ası fire yüzdesi = (D X A) – Uygulanan ası dozu sayısı x 100
(D) X (A)
(8 x 20) –130
Ası fire yüzdesi = ---------------------- x 100
(8 x 20)
Ası fire yüzdesi = % 18,75
4
Buzdolabı ısısının takibi;
Buzdolabı ısısının takibi için en az 1 termometre ve bir ısı takip çizelgesi gereklidir. Isı
takip çizelgesini izlerken su hususlara dikkat edilmelidir;
Buzdolabının ısısı günün en soguk saatlerinde +2ºC ile +4ºC arasında olacak sekilde
ayarlanmalıdır.
Sabah ve aksamları termometre kontrol edildiginde +2ºC ile +8ºC arasında ise
termostat dogru ayarlanmıstır.
Buzdolabı ısısı sabah ve aksam olmak üzere, hafta sonları da dâhil günde en az 2 kez
kontrol ederek kaydedilmelidir.
Kıs aylarında yalnızca gündüz ısıtılan saglık kurumlarında bulunan buzdolapları
gece en soguk zamanda da kontrol edilerek termostat ayarı gerekiyorsa arttırılmalıdır
çünkü dıs ortam ısısının 0ºC’ye yaklastıgı durumlarda buzdolabı ısısı da kolaylıkla
0ºC’nin altına iner.
Sıcak iklimlerin hüküm sürdügü bölgelerde buzdolabı günes gören pencere
kenarlarına yerlestirilmemeli, odanın daha serin olan bölgelerine yerlestirilmelidir.
Böylece termostatı ayarlamak daha kolay olacaktır.
Dıs ortam ısısı degisikliklerinin çok fazla oldugu, gece ile gündüz farkının buzdolabı
ısısını +2ºC ile +8ºC arasında kontrol etmede zorluk yarattıgı durumlarda
buzdolabının içerisindeki tuzlu su dolu su kaplarının sayısı artırılmalıdır. Bu
yöntemle gün içerisindeki kısa dalgalanmalar engellenmis olunur.
Buzdolabının ısısı çok yüksek seyrediyorsa (+8ºC’nin üzerinde);
Buzdolabının dogru olarak çalıstıgından emin olunmalıdır.
Buzdolabının kapısının dogru olarak kapandıgından emin olunmalıdır. Kapının
contaları deforme olmus olabilir.
Buzluk kısmında bulunan asırı karlanma sogutucu bölüme ısı geçisini engelliyor
olabilir. Buzluktaki kar kalınlıgı 0,5 cm.yi geçmisse mutlaka karlanma çözülmelidir.
Buzdolabının termostatı daha soguk ayara getirilmelidir.
Buzdolabı bozulmus ve +2ºC ile +8ºC arası ısıyı saglayamıyorsa tamir ettirilmeli
veya yeni bir buzdolabı saglanmalıdır.
Elektrik kesintilerinden sonra tekrar buzdolabı çalıstırılırken termostatı daha soguk
derecelere ayarlanmamalıdır, donmaya karsı hassas olan asılar donabilir.
Saglık kurumuna yeni ası sevkiyatlarında buzdolabının termostatı daha soguk
ayarlara getirilmemelidir, asılar donabilir.
Buzdolabının ısısı çok düsük seyrediyorsa (+2ºC’nin altında);
Buzdolabının termostatı daha sıcak ayara getirilmelidir.
Buzluk kısmının kapagının uygun olarak kapanıp kapanmadıgı kontrol edilmelidir.
Buzdolabında bulunan su bidonlarının sayısı artırılmalıdır.
Donmaya karsı hassas olan asılar (çalkalama testi ile) kontrol edilmelidir. Donmus
iseler derhal imha edilmelidir.
Donma, asılar için hafif ısı artısından daha zararlıdır.
5
Üstten sogutmalı bir buzdolabı için ası yerlesim seması
ASI SONRASI _STENMEYEN ETK_ B_LD_R_M VE _NCELEME FORMU
Bu form, ası uygulanan bir kiside, ası sonrası ortaya çıkan bilinen ası yan etkileri ya da ası uygulamasından sonra
ortaya çıkan ve asıya baglı oldugu düsünülen herhangi bir istenmeyen tıbbi olay için doldurulacaktır. C_DD_,
KÜMELENME, TOPLUMDA KAYGI YADA OLUMSUZ PROPAGANDA NEDEN_ OLAN DURUMLARDA
TELEFONLA AC_LEN _L AS_E _ZLEM S_STEM_ SORUMLUSUNA B_LD_R_M YAPILMALIDIR.
_l: Bildirimi Yapan Saglık Kurulusunun Adı:
Vakanın
Adı-Soyadı: Adresi:
Dogum Tarihi:
Cinsiyeti: _ E _ K
Baba Adı:
Tel:
Bilinen bir kronik
hastalıgı var mı?
_ Hayır _ Evet
( yazınız)....................
Asılama sırasında bir
hastalıgı var mıydı?
_ Hayır _ Evet
(yazınız)....................
Asılama sırasında kullandıgı
ilaç var mıydı?
_ Hayır _ Evet
(yazınız)....................
Allerji öyküsü var mı?
_ Hayır _ Evet
(yazınız)....................
AS_E görüldügü dönemde yapılan ası(lar)
Adı- kaçıncı doz oldugu
(örn.DaBT-_PA-Hib I)
Asının uygulanma
sekli
Uygulanan vücut
bölgesi
Üretici Firma Lot
numarası*
Son Kullanma
Tarihi*
1.
2.
3.
4.
5.
Kullanılan Sulandırıcı(lar)
Adı Üretici Firma Lot Numarası* Son Kullanma Tarihi*
1.
2.
3.
* Formu dolduran hekim asının uygulandıgı birimde çalısmıyorsa, _l AS_E _zlem sorumlusu tarafından ilgili saglık ocagı /saglık kurulusu
ile görüsülerek doldurulacaktır.
Ası(lar)nın Uygulandıgı Tarih (Saat):
Ası(lar)nın uygulandıgı yer (isim ve yer belirtiniz):
_ Saglık Ocagı..................................
_ Hastane .........................................
_ Evde gezici ekip tarafından
_AÇSAP .......................................
_Ası istasyonu ..............................
_Muayenehane ………………….
_VSD..............................................
_Aile hekimi ...............................
_Diger (yazınız).............................
Ası Sonrası _stenmeyen Etki
_Bakteriyel abse _Lenfadenit _Ensefalopati / Ensefalit
_Steril abse _Yaygın BCG Enfeksiyonu _Konvülsiyon
_Ciddi lokal reaksiyon _BCG Osteiti _Akut paralizi
_Akut allerjik reaksiyon _Sepsis _Trombositopeni
_Anafilaksi _Toksik Sok Sendromu _Hipotonik-Hiporesponsif Atak
_Artrit _Aseptik Menenjit _Apne -Bradikardi
_ Diger (.....................................)
Yukarıda isaretlenen _stenmeyen Etkiyi(leri) tarif ediniz (Klinik gidis, varsa tedavi dahil vs.) (Ek bir
sayfa kullanabilirsiniz)
Daha Önce Asılanma Hikayesi (Form 012A/B kaydı eklenebilir)
DBT I ../../…. OPA I ../../…. Hep B I ../../…. Hib I ../../…. Td 1 ../../….
DBT II ../../…. OPA II ../../…. Hep B II ../../…. Hib II ../../…. Td 2 ../../….
DBT III ../../…. OPA III ../../…. Hep B III ../../…. Hib III ../../…. Td 3 ../../….
DBT R ../../…. OPA R ../../…. BCG ../../…. Hib R ../../…. Td 4 ../../….
OPA Okul ../../…. Td 5 ../../….
DaBT-_PA-Hib I ../../…. KKK I ../../…. Diger ../../….
DaBT-_PA-Hib II ../../…. KKK II ../../…. ………. ../../….
DaBT-_PA-Hib III ../../…. Kızamık ../../…. ………. ../../….
DaBT-_PA-Hib R ../../…. Kızamıkçık ../../…. ………. ../../….
Ek 4 Ön yüz
_stenmeyen etkinin ortaya çıkıs tarihi: ___/___/______
_stenmeyen Etki Nedeniyle
Vaka sevk edildi mi? _ Hayır _ Evet (hangi saglık kurulusuna?) …………......................
Vakaya tedavi gerekti mi? _ Hayır _ Evet (nerede?) ……………………………......................
Vaka hastaneye yattı mı? _ Hayır _ Evet (hangi hastane?) ……………………......................
Vaka öldü mü? _ Hayır _ Evet (nerede?) ………………………………..................
Formu Düzenleyen Kisinin:
Adı- Soyadı, Ünvanı: Çalıstıgı yer:
Adresi: Tel: e-posta:
Tarih: _mza:
Formu en kısa sürede (24 saati geçmeyecek sekilde) _l AS_E _zlem Sorumlusuna iletiniz.
_l Saglık Müdürlügü (_l AS_E _zlem Sistemi Sorumlusu) Tarafından Doldurulacak
Bildirimin ulastıgı tarih: __/__/____ _ncelemenin baslatıldıgı tarih: __/__/____
Ası/ Sulandırıcı/Enjektör Numunesi alındı ise
Numunenin tipi Alınıs tarihi Gönderilme tarihi Gönderildigi yer Sonuç
1.
2.
3.
_nceleme sonucu konulan tanı:
Toplum arastırması yapıldı mı? _ Hayır _ Evet ise Asılı vaka sayısı …… Asısız vaka sayısı …..
AS_E Nedeni:
ıProgram Hatası
_Steril Olmayan Enjeksiyon
_Asının yanlıs hazırlanması
_Yanlıs yoldan uygulama
_Yanlıs yere uygulama
_Asının tasınma/depolama
hatası
_Diger........................................
ıAsı Yan Etkisi
_Ası lot problemi
_Beklenen ası yan etkisi
_Diger...........................
ıRastlantısal
_Asılanmamıs olanlarda
da benzer tablonun
olması ya da aynı zamana
denk gelen baska bir
hastalık
_Diger.............................
ıEnjeksiyon
reaksiyonu
ıBilinmeyen
AS_E nedeninin sınıflaması
_ Kesin/kuvvetle olası _ Olası _ Zayıf Olası _ Uyumlu degil _ AS_E degil (_lgisiz) _ Sınıflandırılamayan
(AS_E nedeni rastlantısal degilse) _stenmeyen etkiye neden olan ası/asılar: .......................................................
Herhangi bir önlem alındı mı? _ Hayır _ Evet ( açıklayınız)....................................
AS_E’nin tekrarlamaması için yapılanlar:
_l AS_E _zlem Sorumlusunun:
Adı- Soyadı, Ünvanı: Çalıstıgı yer:
Adresi: Tel: e-posta:
Tarih: _mza:
Ek 4 Arka yüz
_zleme Sistemine Dahil Olan AS_E’ler
1. Lokal reaksiyonlar
Asıdan sonra 48 saat içinde ortaya çıkan Ciddi Lokal Reaksiyon
Asıdan sonra 2-7 gün içinde ortaya çıkan Enjeksiyon yerinde abse (Bakteriyel /steril)
Asıdan sonra 2 hafta – 6 ay içinde ortaya çıkan Lenfadenit
2. Sinir Sistemi ile _lgili _stenmeyen Etkiler
OPA’dan sonra 4-30 gün (temaslılarda 4 -75 gün)
içinde ortaya çıkan
Paralitik poliomiyelit
Kızamık bilesenli asıları takiben 5-12 gün, DaBT-
_PA-Hib asısını takiben 72 saat içinde ortaya
çıkan
Konvülsiyon
Kızamık bilesenli asıları takiben 5-15 gün içinde
ortaya çıkan
Ensefalopati/Ensefalit
DaBT-_PA-Hib asısını takiben 7 gün içinde ortaya
çıkan
Ensefalopati
Tetanoz bilesenli asılardan sonra 2-28 gün içinde
ortaya çıkan
Brakial nevrit
Asıdan sonra 0-6 hafta içinde ortaya çıkan Diger paraliziler
Kabakulak bilesenli asıları takiben 15-21 gün
içinde ortaya çıkan
Aseptik menenjit
3. Diger _stenmeyen Etkiler
Asıdan sonra 1 saat içinde ortaya çıkan Anafilaksi
Asıdan sonra birkaç saat içinde ortaya çıkan Toksik Sok Sendromu
Asıdan sonra 4 saat içinde ortaya çıkan (deri
bulguları daha geç görülebilir)
Akut allerjik reaksiyonlar
DaBT-_PA-Hib asısından sonra 24 saat içinde
ortaya çıkan
Hipotonik-hiporesponsif atak
Asıdan sonra 1 hafta içinde ortaya çıkan Sepsis
Kızamıkçık bilesenli asılarlardan sonra 1-3 hafta
içinde ortaya çıkan
Artrit
Kızamık bilesenli asılardan sonra 1-6 hafta içinde
ortaya çıkan
Trombositopeni
DaBT-_PA-Hib asısından sonra 24 saat içinde
ortaya çıkan
Apne - Bradikardi
BCG asısından sonra 1 – 12 ay içinde ortaya çıkan Yaygın BCG enfeksiyonu
BCG asısından sonra 1-12 ay içinde ortaya çıkan BCG Osteiti
Zaman sınırı olmaksızın Yukarıda sunulan hastalıklar haricinde saglık
personeli ya da toplum tarafından asılamayla
ilgisi oldugu düsünülen;
a) *Ciddi olgular
b) Kümelenme,
c) Toplumda ciddi kaygı ya da olumsuz
propaganda nedeni olan durumlar AS_E
kapsamında incelenmelidir.
*Ciddi AS_E: Ölüm, sakatlık, konjenital anomali ile sonuçlanan veya hastanede yatma
gerektiren AS_E dir.
Ek 5

 

Ana Menü


Warning: Parameter 1 to modMainMenuHelper::buildXML() expected to be a reference, value given in /home/dryusuf/public_html/libraries/joomla/cache/handler/callback.php on line 100

Aile Hekimliği


Warning: Parameter 1 to modMainMenuHelper::buildXML() expected to be a reference, value given in /home/dryusuf/public_html/libraries/joomla/cache/handler/callback.php on line 100

Hesaplayıcılar


Warning: Parameter 1 to modMainMenuHelper::buildXML() expected to be a reference, value given in /home/dryusuf/public_html/libraries/joomla/cache/handler/callback.php on line 100

Dergiler


Warning: Parameter 1 to modMainMenuHelper::buildXML() expected to be a reference, value given in /home/dryusuf/public_html/libraries/joomla/cache/handler/callback.php on line 100