Dr. Yusuf Demirci

PDF Yazdır ePosta
  
Pazar, 15 Ocak 2012 15:23

Sigaran?n insan sa?l???na yönelik önemli bir tehdit oldu?u tüm dünyada genel kabul görmektedir. Hükümetler buna ra?men tütün kontrolü için harekete geçmemekte ve vergi art???, tan?t?m, reklam ve promosyonlara kar?? kapsaml? s?n?rlamalar, kamuya aç?k yerlerde sigara içiminin k?s?tlanmas? gibi gerekli önlemleri almaktan kaç?nmaktad?r. Bunun nedeni politikac? ve yöneticilerin sigara sat??lar?ndaki azalman?n binlerce ki?inin i?siz kalmas?na, artan vergi oranlar?n?n hükümet gelirlerinde azalmaya ve yüksek fiyatlar?n sigara kaçakç?l???nda büyük art??a yol açaca??n? dü?ünmeleridir.Sigara endüstrisi de bu ?ekilde dü?ünülmesini isteyerek bu yönde propaganda yapmaktad?r.

Tütün talebini azaltma politikalar?na yönelik korkular?n büyük oranda yersiz oldu?u gösterilmi?tir:
  Vergilerin art??? uzun dönemde i? kayb?na yol açmaz
  Vergi art??? hükümet gelirlerini azaltmaz, aksine art?r?r
  As?l önemlisi bu yönde politikalar ekonomiye zarar vermezken, ki?ilerin ve toplumun sa?l???nda emsalsiz geli?me sa?lar

ANIMSAYALIM: Sigaran?n insan sa?l???na yönelik önemli bir tehdit oldu?u tüm dünyada genel kabul görse de, hükümetler ekonomik kay?plara yol açaca?? endi?esi ile tütün kontrolü için harekete geçmemektedir. Bu kayg?lar?n büyük oranda yersiz oldu?u gösterilmi?se de, sigara endüstrisi de bu ?ekilde dü?ünülmesini isteyerek bu yönde propaganda yapmakta.

1. Tütün kullan?m? sa?l??? nas?l etkiliyor?
Sigara içen ki?i h?zla ba??ml? haline gelir. Sigaran?n neden oldu?u sa?l?k sorunlar? ise ba?ka etkenlerle k?yaslanamayacak kadar fazlad?r. Ba?ta akci?er olmak üzere kanserler, kalp damar ve solunum yolu hastal?klar? gibi pek çok hastal???n sigara ile ili?kili oldu?u bilinmektedir. Sigaraya ba?l? erken ölüm oranlar? çok yüksektir. Uzun süredir sigara içenlerin yar?s?n?n bu nedenle hayat?n? kaybetti?i ve sigaran?n bu ki?ilerin hayatlar?ndan 20-25 y?l ald??? hesaplanm??t?r. Bu ölümlerin büyük ço?unlu?u ki?ilerin halen üretken olduklar?, topluma ve ailelerine katk? sa?lamaya devam ettikleri orta ya?larda gerçekle?mektedir.
Sigaraya ba?l? ölümler yak?n zamana dek daha çok geli?mi? ülkelerdeki erkeklerde görülmekteydi. Art?k di?er ülkelerdeki erkekler ve geli?mi? ülkelerdeki kad?nlar da sigara nedeniyle hayat?n? kaybeder olmu?tur. 1990 y?l?nda sigaraya ba?l? 3 ölümden 2?si ve 2000 y?l?nda 4 ölümden 2?si geli?mi? ülkelerde gerçekle?mi?tir. 2030 y?l?nda ise sigaraya ba?l? 10 ölümden 3?ünün geli?mi? ülkelerde, 7?sinin ise geli?mekte olan ülkelerde gerçekle?mesi beklenmektedir.
Sigara, içmeyenlerin de sa?l???n? etkiler. Anne veya babalar? sigara içen pasif içici çocuklar dü?ük do?um a??rl???, solunum hastal?klar? ve ani bebek ölümü sendromu gibi riskler; eri?kin pasif içiciler de artm?? mortalite ve morbidite riski ta??r.
Sigara ile mücadelede a??rl?k çocuklar?n ve gençlerin sigara ba??ml?l???na yakalanmamalar?na yönelik olsa da, -bugünden itibaren kimse sigara içmeye ba?lamasa bile- bunun önümüzdeki on y?llar boyunca sigaran?n yol açaca?? ölümlerin engellenmesine katk?s? s?n?rl? olacakt?r. Ya?ad???m?z yüzy?l içinde sigaraya ba?l? gerçekle?ecek ölümler çok büyük oranda halen sigara içmekte olanlar aras?nda görülecektir. Bu nedenle sadece sigaraya ba?lamama de?il, sigara b?rakman?n da yararlar?na odaklanarak eri?kinlerin sigara b?rakmalar? sa?lanmal?d?r.

ANIMSAYALIM: Sigara içen ki?i h?zla ba??ml? haline gelir. Sigaran?n neden oldu?u sa?l?k sorunlar? ise ba?ka etkenlerle k?yaslanamayacak kadar fazlad?r. Sigara, içmeyenlerin de sa?l???n? etkiler. Sigaraya ba?l? erken ölüm oranlar? çok yüksektir.

2. Tütün kullan?m? ve sa?l?k harcamalar? aras?nda nas?l bir ili?ki var?
Yüksek gelirli ülkeler sa?l?k bütçelerinin %6 ila %15?ini sigaraya ba?l? sa?l?k sorunlar?na harcamaktad?r. Buradaki kilit sorun, sigara içenlerin içmeyenlerden daha fazla sa?l?k harcamas?na neden olmas? ve toplumun genelinden al?nan vergilerle sa?lanan sa?l?k hizmetinin ne kadar?n?n sigara nedenli hastal?klara ayr?laca??d?r.
1994 y?l?nda yap?lan hane halk? tüketim harcamas?na göre Türkiye?de evlerin %63.7?sinin her ay sigaraya para harcad??? belirlenmi?tir. Yine bu ara?t?rmalarda Türkiye?de sigaraya harcanan para, 1987-1994 y?llar? aras?nda art?? göstermi?tir ve sa?l??a ayr?lan paraya yak?nd?r.
Türkiye ?statistik Kurumu 2002-2005 y?llar? aras?nda Türkiye hane halk? tüketim harcamalar?n? incelemi?tir. Bu ara?t?rmada alkollü içecek, sigara ve tütün için yap?lan harcamalar?n bu y?llar aras?nda düzenli olarak artm?? ve sa?l?k, e?lence-kültür ve e?itim kalemlerinden fazla oldu?u saptanm??t?r.

ANIMSAYALIM: Yüksek gelirli ülkeler sa?l?k bütçelerinin %6-15'ini sigaraya ba?l? sa?l?k sorunlar?na harcamaktad?r. Türkiye'de sigaraya harcanan para, 1987-1994 y?llar? aras?nda artm??t?r; sa?l?k, e?lence-kültür ve e?itim kalemlerinden fazlad?r.

3. Tütün kullan?m?n bireylere maliyeti nedir?
Türkiye?de hane gelirlerinin %2.5?inin sigaraya harcand??? belirlenmi?tir. Sigaraya yap?lan harcamalar?n gelir gruplar?na göre da??l?m? da incelenmi? ve dü?ük gelirli gruplarda harcama oranlar?n?n daha fazla (%4.25), zengin gruplarda ise daha az (%1.65) oldu?u görülmü?tür.
Bu rakamlar sigara içilen ve içilmeyen evlerin ortalamas? oldu?una göre, sigara içilen bir evin gelirlerinin %2 ila %10?unu sigaraya ay?rmas? beklenebilir. Asgari ücretin 585 YTL oldu?u ülkemizde ayl?k sigara harcamas?n?n özellikle dü?ük gelirli kesim için ne denli önemli oldu?u a?ikard?r. Sigara harcamalar?n?n k?s?tlanmas?n?n aile bütçesinde sa?layaca?? yarara kimse ilgisiz kalamayacakt?r.

ANIMSAYALIM: Ülkemizde hane gelirlerinin %2.5'i sigaraya harcanmaktad?r.

4. ?çenler sigaran?n risk ve maliyetinin fark?nda m??
Sigara içenlerin keyif alma, yoksunluk belirtilerinden kurtulma gibi kazan?mlar? olur. Genel ekonomi kurallar?na göre bu kazan?mlar?n faydas? maliyetinden fazla olmal?d?r, zira öyle olmasa sigara içenler bunun için para ödemezlerdi diye dü?ünülebilir.
Ancak; sigara içenlerin ço?u bu tercihleri nedeniyle maruz kald?klar? hastal?k ve erken ölüm riskinin boyutundan haberdar de?ildir. Yap?lan çal??malarda özellikle dü?ük ve orta gelirli ülkelerdeki sigara içicilerinin bu riskten neredeyse hiç haberdar olmad?klar? gösterilmi?tir. Daha yüksek gelirli ülkelerde yap?lan çal??malarda ise, sigara içenlerin artm?? bir riskten haberdar olduklar? ancak bunun boyutunu küçümsedikleri gösterilmi?tir.
Bundan ba?ka; sigaraya genellikle ergenlik veya gençlik ça??nda ba?lan?r. Bilgi verilse bile bu ça?daki tercih yapma kapasitesi tam geli?memi?tir. Gençler, sigaran?n sa?l?k üzerine etkilerini ve sigaraya ba??ml? olma risklerini küçümserler. Toplumlar asl?nda ergenlerin karar verme kapasitelerinin geli?memi? oldu?unun fark?ndad?rlar ve belirli bir ya?a kadar, evlenme, oy verme, araba sürme gibi baz? kararlar? vermelerini k?s?tlarlar. Sigara için de benzer durum geçerli olmal?d?r.
Son olarak; sigaran?n içmeyenler üzerinde de zarar? vard?r. Çevresel tütün duman?, sigara içmeyenler için önemli sa?l?k sorunlar?na ve ekonomik kay?plara yol açmaktad?r.
Bu üç temel mesele nedeniyle sigara alma tercihi normal ?artlar alt?nda veya özgür irade ile al?nan bir karar say?lamaz.
Sigara için temel ekonomik kurallar geçerli de?ildir. Hatta sigara tüketimi için, ürünün fiyat?n?n artmas? o ürüne olan talebi azalt?r, temel ekonomik kural? da tam olarak geçerli de?ildir.

ANIMSAYALIM: Özellikle dü?ük ve orta gelirli ülkelerdeki sigara içicilerinin ço?u bu tercihleri nedeniyle maruz kald?klar? hastal?k ve erken ölüm riskinin boyutundan neredeyse hiç haberdar olmad?klar? gösterilmi?tir. Daha yüksek gelirli ülkelerde ise, sigara içenlerin artm?? bir riskten haberdar olduklar? ancak bunun boyutunu küçümsedikleri gösterilmi?tir.

5. Hükümetler devreye girmeli mi?
Sigara içmenin ki?isel bir tercih oldu?u ve bu nedenle hükümetlerin buna kar??mamas? gerekti?ini söyleyenler ç?kabilir. Ancak serbest pazar ve birey özgürlü?ünü ?iddetle savunan ekonomistler bile, hükümetlerin tütün tüketiminin azalt?lmas? için eyleme geçmesi gerekti?ini belirtmektedir.
Evet hükümetler sigara ba??ml?l??? ile mücadele etmeli ve tütün tüketiminin azalt?lmas?n? sa?lamal?d?r. Çünkü;  

    Sigara içenler bunun risklerini bilmemektedir. Çin?de sigara ba??ml?lar?n?n %60?? sigaran?n zarars?z veya hafif zararl? oldu?unu dü?ünmektedir.
    Sigara içenlerin ço?u çocuk ya?tad?r. Sigaraya ba?lama ya?? çok küçüktür. Dünya Bankas? verilerine göre, 1996?da Türkiye?de 7-13 ya? aras?nda sigara içen erkek çocuk oran? %14?tür. Grafikte Bilir N ve ark.?n?n 1997?de yay?nlad?klar? ara?t?rmaya göre ülkemizde sigara içenlerin ba?lama ya??na göre da??l?m? görülmektedir. Sigara içenlerin yar?s?ndan fazlas? sigaraya ergenlik dönemlerinde ba?lam??t?r.  

 

    Nikotinin ba??ml?l?k gücü az?msanmaktad?r. Ço?u ki?i nikotinin ne kadar ba??ml?l?k yarat?c? bir madde oldu?unu bilmemektedir.
    Çevresel tütün duman? herkesi etkilemektedir. Sigara içmeyenler de tütün kullan?m?na ba?l? sa?l?k sorunlar? ya?amaktad?r.

ANIMSAYALIM: Serbest pazar ve birey özgürlü?ünü ?iddetle savunan ekonomistler bile, hükümetlerin tütün tüketiminin azalt?lmas? için eyleme geçmesi gerekti?ini belirtmektedir.

6. Tütün kontrolü maliyet-etkin bir müdahale midir?
Tütünün maliyetini biliyoruz, peki tütün kontrolünün maliyet etkinli?i nedir? Politikac?lar tütün kontrolü konusunda harekete geçmekten çekinir. Bunun öncelikli nedeni de tütün kontrolünün i? kayb?na ve ekonomik sorunlara yol açaca?? endi?esidir. Ancak, tütün tüketiminde azalma ülke ekonomisinde azalma anlam?na gelmez. Sigara içenler, sigaraya harcad?klar? paray? ba?ka alanlara harcarlar ve yeni i?ler yarat?l?r. Tütün tüketimindeki azalman?n i? kayb?na yol açmad??? ve baz? ülkelerde ise kazan?mlar sa?lad??? çal??malarla gösterilmi?tir.
Politikac?lar?n bir endi?esi yüksek vergi oranlar?n?n vergi gelirlerinde azalmaya yol açaca??d?r. Gerçekte vergi oran?nda art??, vergi gelirlerinde de art?? sa?lar. Bunun nedeni vergi art?? oran?n?n, tütün gelirlerindeki azalmadan fazla olmas?d?r. Vergilerdeki %10?luk art?? tüketimi %4-8 aras?nda azalt?rken vergi geliri yakla??k %7 oran?nda artar.
Üçüncü konu, vergi art???n?n kaçakç?l?kta art??a yol açaca?? ve sigara tüketimi azalmadan gelirlerin azalaca?? endi?esidir. Kaçakç?l?k önemli bir problemdir, ancak kaçakç?l?k ne kadar yo?un olursa olsun, vergi art??? gelirlerde art?? sa?lar. Kaçakç?l?kla mücadelenin yolu vergi art???n? ertelemek de?il, yasal ve polisiye önlemleri güçlendirmektir.
Dördüncü endi?e ise, vergi art???n?n yoksul kesim üzerine uygunsuz bir yük bindirilmesine yol açaca??d?r. Bireysel örneklerde etki bu ?ekilde olabilir, ancak karar verirken genel sonuçlara ve etkilere bakmak gereklidir. Yoksul kesimler fiyat de?i?ikli?ine en keskin yan?t? verirler ve fiyat art???n?n sa?layaca?? yarar?n en çok görülece?i kesimlerdir. Ayr?ca, sigara b?rakma ve tütün tüketim oranlar?ndaki azalma ile bu kesimin mali yükü göreceli olarak azalacakt?r.


ANIMSAYALIM: Tütün tüketiminde azalma ülke ekonomisinde azalma anlam?na gelmez. Sigara vergilerdeki %10?luk art?? tüketimi %4-8 aras?nda azalt?rken vergi geliri yakla??k %7 oran?nda artar. Kaçakç?l?k ne kadar yo?un olursa olsun, vergi art??? gelirlerde art?? sa?lar. Ayr?ca yoksul kesimler fiyat de?i?ikli?ine en keskin yan?t? verirler ve fiyat art???n?n sa?layaca?? yarar?n en çok görülece?i kesimlerdir.

Tütün kontrolü için para harcamaya de?er mi?
Hükümetler politikalar? ele al?rken, tütün kontrol yöntemlerinin, di?er sa?l?k giri?imlerine k?yasla maliyet etkin olup olmad???na bakar. Yap?lan çal??malar tütün kontrolüne harcanacak paran?n kurtar?lacak potansiyel ya?am y?llar? ile fazlas?yla kar??land???n? göstermi?tir. Sigara b?rakma tedavilerine eri?imin kolayla?t?r?lmas?n?n da benzer derecede etkili olaca?? dü?ünülmektedir. Bugün sigara içenlerin %50?si sigara nedeniyle hayatlar?n? kaybedeceklerdir. Bir doktor 2 hastas?na sigara b?rakt?rd???nda 1 erken ölümü engellemektedir. (Hughes, 2000)
?u anda sigara içenlerin b?rakmas? sa?lanmad?kça önümüzdeki 50 y?l boyunca sigaraya ba?l? ölümler giderek artacakt?r.
Grafikte içenlerin sigaray? b?rakmamas?, eri?kinlerin yar?s?n?n 2020 y?l?na kadar b?rakm?? olmas? ve genç eri?kinlerde sigaraya ba?laman?n 2020 y?l?na kadar yar?ya indirilmesi ile ölümlerde gözlenecek art?? seyirleri görülmektedir.
 
ANIMSAYALIM: Yap?lan çal??malar tütün kontrolüne harcanacak paran?n kurtar?lacak potansiyel ya?am y?llar? ile fazlas?yla kar??land???n? göstermi?tir. ?u anda sigara içenlerin b?rakmas? sa?lanmad?kça önümüzdeki 50 y?l boyunca sigaraya ba?l? ölümler giderek artacakt?r.

7. Tütün talebi azalt?labilir mi?
Tütün talebini azaltmaya yönelik etkili yakla??mlar mevcuttur:
  Fiyat art?r?m?, vergilendirme
  Fiyat d??? yakla??mlar: Bilgilendirme, reklam-tan?t?m yasa??, sigara k?s?tlamalar?
  Sigara b?rakma tedavileri
  Tütün arz?n?n kontrolü ve tütün kaçakç?l???

Fiyat art?r?m?, vergilendirme: Sigara fiyatlar?ndaki art???n talebi azaltmada çok etkili oldu?u gösterilmi?tir. Bu tüm ülkeler için geçerlidir. Yüksek vergi insanlar? sigara b?rakmaya yönlendirirken, baz?lar?n?n da sigaraya hiç ba?lamamas?n? sa?lar. Sigara fiyat?ndaki %10?luk art??, Türkiye gibi orta gelir grubundaki ülkelerde %8?lik talep azalmas? sa?lar. Özellikle tütün epidemisi için riskli gruplardan olan çocuklar ve ergenler fiyat art???na daha fazla yan?t verir.
Yap?lan çal??malardaki hesaplamalara göre, 1995 y?l?nda sigara fiyatlar? %10 art?r?lm?? olsayd?, bugün en az 40 milyon ki?i sigaray? b?rakm?? ve sigaraya ba?l? en az 10 milyon ölüm (%3) önlenmi? olacakt?. Bu sayede engellenen ölümlerin 9 milyonu ise geli?mekte olan ülkelerde olacakt?.
Sigaradan elde edilen vergi geliri AB ülkelerinde 5 ila 18 milyar dolar aras?nda de?i?mektedir. Ülkemizde ise sigaradan elde edilen vergi geliri bu kadar yüksek de?ildir, vergilerin ancak %10?dan fazlas? sigaradan sa?lanmaktad?r. Hükümetlerde vergi gelirindeki art?? nedeniyle sa?lanacak tüketim azalmas?n?n sigaradan elde edilen vergi gelirinin azalmas?na yol açaca?? endi?esi vard?r. Ancak vergi oranlar?ndaki art???n, toplam sigara tüketimini azalt?rken, sigaradan elde edilen vergi gelirlerinde artma sa?lad??? bilinmektedir.
Vergi konusunda karar verirken sigaradan korumak istedi?imiz kaç çocuk ve genç var, vergi gelirlerindeki art?? m? yoksa sa?l?k yükündeki azalma m? önemli, sigaran?n içmeyenler üzerindeki maliyeti ne kadar önemli, sigara nedeniyle erken ya?ta ölenlerin ekonomiye katk?s? ne kadar gibi sorulara yan?t vermek gerekir. Ara?t?rmac?lar, fiyat art???n?n insanlar? sigaray? b?rakmaya cesaretlendirece?ini ve di?erlerinin de ba?lamas?n? engelleyece?ini, tekrar tekrar göstermi?lerdir.
?sveç, 1998 y?l?nda kaçakç?l??? önlemek ve vergi gelirlerini art?rmak için sigara fiyatlar?n? dü?ürmü?tür. Bunun sonucunda ayn? y?l içinde sigara tüketimi belirgin olarak artm??t?r. Sigara tüketiminin artmas?n?n yan?nda ?sveç?in sigaradan elde edilen vergi gelirleri de azalm??t?r. Vergi art?r?m? konusu hangi ülkenin gündemine girerse girsin, hemen vergi art???n?n kaçakç?l??? art?raca?? tart???lmaya ba?lan?r ve ne tesadüftür ki daha vergi art??? bile olmadan kaçakç?l?k artar.
Grafikte sigaran?n fiyat? ve tüketim miktar?n?n ters orant?l? oldu?u görülmektedir.

 
ANIMSAYALIM: Sigara fiyatlar?ndaki art???n talebi azaltmada çok etkili oldu?u gösterilmi?tir. Bu tüm ülkeler için geçerlidir. Yüksek vergi insanlar? sigara b?rakmaya yönlendirirken, baz?lar?n?n da sigaraya hiç ba?lamamas?n? sa?lar.

Tütün talebini azaltmaya yönelik fiyat d??? yakla??mlar

Sigara fiyatlar?n? art?rmak d???nda da hükümetlerin uygulayabilece?i ve etkili oldu?u gösterilmi? yöntemler mevcuttur. Bunlar;

    Sigara reklam ve tan?t?m?n?n yasaklanmas?  
    Tütün promosyonlar?n?n engellenmesi  
    Sigara kar??t? reklâm kampanyalar?n?n yap?lmas?
    Sa?l?k uyar?lar?n?n güçlendirilmesi  
    Sigaran?n sa?l?k etkileri konusunda bilgilendirici malzemelerin haz?rlanmas? ve topluma sunulmas?
    ?? yerleri ve kamuya aç?k mekânlarda sigara içiminin önlenmesi.

Sigaran?n sa?l?k üzerindeki etkilerini içeren bilgilerin yay?nlanmas?n?n sigara tüketimini azaltt???; tan?t?m ve reklamlara yönelik kapsaml? yasaklar?n tüketimi %7 oran?nda azaltt??? gösterilmi?tir. Burada önemli nokta reklam yasa??n?n kapsaml? uygulanmas?d?r. Sigara firmalar?n?n televizyon, dergi ve gazete gibi mecralardaki reklam yasa??n?, ba?ka alanlar? kullanarak a?may? ba?ard?klar?n? biliyoruz. 1970 - 1992 y?llar? aras?nda 22 yüksek gelirli ülkenin incelendi?i ara?t?rmada, sigara reklam, tan?t?m, promosyon ve sponsorluklar?n?n kapsaml? olarak k?s?tlanmas?n?n sigara içme oranlar?nda belirgin azalma sa?lad??? gösterilmi?tir. K?smi k?s?tlamalar?n etkisi ise çok dü?ük kalm??t?r. Ülkemizde tütün ürünlerinin reklam ve tan?t?m?n? s?n?rlayan kanunlar ilk kez 1996 y?l?nda yasala?m??t?r, ancak sigara firmalar? bunu a?man?n yollar?n? kolayca bulmu?lard?r.
A?a??daki grafikte sigara tan?t?m yasa?? olan ve olmayan ülkelerdeki sigara tüketim azalmas?n? görebilirsiniz. Tan?t?m yasa??n?n sigara tüketimindeki azalmaya olan katk?s? belirgin olarak görülmektedir.

Reklam yasaklar?n?n çocuklar?n üzerinde de önemli etkisi vard?r. Tütün endüstrisinin çocuklar?n dikkatini çekmek ve çocuklara yönelik etkinliklere a??rl?k vermek için artan çabalar? oldu?u da bilinmektedir. Ülkemizde sigara marka ve logo bilinirli?ine yönelik 7-13 ya? aras? ilkokul çocuklar?yla 1996 y?l?nda yap?lan bir çal??mada, Salih Emri ve arkada?lar? erkek çocuklar?nda Camel, Marlboro ve Samsun sigara markalar?n? hat?rlama oranlar?n? %84.0, %92.1 ve %95.2 olarak belirlemi?lerdir. Bu sigaralar?n logo tan?nma oranlar? ise s?ras?yla %90.5, %69.5 ve %80.8 olarak belirlenmi?tir. McDonald?s logo bilinirli?i ise %67.3?tür.

Sigaran?n sa?l?k üzerindeki etkilerini içeren bilgilerin yay?nlanmas?n?n sigara tüketimini azaltt???; tan?t?m ve reklamlara yönelik kapsaml? yasaklar?n tüketimi %7 oran?nda azaltt??? gösterilmi?tir. Ancak sigara firmalar?n?n televizyon, dergi ve gazete gibi mecralardaki reklam yasa??n?, ba?ka alanlar? kullanarak a?may? ba?ard?klar?n? biliyoruz.

Sigara b?rakma tedavileri

Tütün talebini azaltmaya yönelik üçüncü yöntem sigara b?rakmak isteyenlere yard?m kanallar?n?n aç?k olmas?d?r. Nikotin replasman tedavisi (NRT), bupropion ve vareniklin?in nikotin yoksunluk s?k?nt?lar?n? azaltt??? ve sigara b?rakma ba?ar?s?n? art?rd??? kan?tlanm??t?r. Bu nedenle etkinli?i kan?tlanm?? bu tedavi yöntemlerinin kolay ula??labilir olmas? ve sa?l?k sigortalar? taraf?ndan geri ödemeye al?nmas? tüketimi azaltmaya katk? sa?layabilir.
Tütün tüketimini azaltmaya yönelik tüm bu yöntemlerin etkisini tek tek ara?t?rmak kolay de?ildir. Ço?u ülkede bu yöntemler bir arada kullan?lmaktad?r. Bununla birlikte elde edilen kan?tlar her bir yöntemin di?erinin ba?ar?s?n? art?rd??? yönündedir.

Etkinli?i kan?tlanm?? sigara b?rakma tedavi yöntemlerinin kolay ula??labilir olmas? ve sa?l?k sigortalar? taraf?ndan geri ödemeye al?nmas? tüketimi azaltmaya katk? sa?layabilir.

Tütün arz?n?n kontrolü ve tütün kaçakç?l???: Tütün arz?n? azaltacak yöntemlerin ba?ar?s?, tütün talebini azaltmaya yönelik giri?imlerin aksine daha dü?üktür. Bunun nedeni bir tedarik kanal?n?n kapat?lmas? durumunda ba?ka bir yöntemle piyasaya arz?n sa?lanmas?d?r. Tütün tar?m? ile ilgili giri?imler neredeyse tümüyle gerçek d???d?r. Ekilecek ürünün de?i?tirilmesine yönelik yakla??mlar tütün arz?n? azaltmaktan çok, tütün kontrolü ile gelir düzeyi azalacak yoksul çiftçilerin desteklenmesi için önemlidir.
Tütün ticaretinin k?s?tlanmas?na yönelik yakla??mlar?n da ba?ar?l? olmad??? görülmü?tür. Ancak bunlar d???nda tütün arz?n? azaltmaya yönelik giri?imlerden birisinin anahtar önemde oldu?u belirlenmi?tir. Tütün kaçakç?l???n?n önlenmesi tütün kontrolünün önemli bile?enlerindendir. Kaçakç?l???n önlenmesi için, vergi bandrolleri, ülkeye ait uyar? metinleri ve kaçakç?larla etkili mücadele yöntemleri kullan?lmal?d?r.
Tütün kaçakç?l??? sadece yüksek vergiler veya vergi farklar? nedeniyle yap?lmaz. Elbette bunlar?n kaçakç?l?kta katk?s? vard?r ancak bu daha çok ülkedeki genel yolsuzluk oran? ile ba?lant?l?d?r. Tütün kaçakç?l??? ?u durumlarda artar:  

    Toplumun buna kar?? ho? görüsü varsa
    Kontroller zay?fsa
    Ülkedeki yolsuzluk fazlaysa
    Tütün endüstrisinin suç ortakl??? varsa
    Organize suçlar?n kat?l?m? varsa

Kaçakç?l?k ile tütün firmalar?n?n aras?nda ili?ki oldu?una dair güçlü kan?tlar birikmektedir. Üretilen sigaralar A ülkesinden B ülkesine arada pek çok ülkeden geçen karma??k bir rota izleyerek ihraç edilir ve bu yol boyunca arada bir yerlerde kaybolurlar. Kanada gibi baz? ülkeler buna kar?? önlem olarak sigaran?n ihraç edilece?i ülkeye ula?ana kadar vergisinin üreticiden al?nmas?n?n kaçakç?l??? azaltaca??n? tart??maktad?rlar.

Tütün arz?n? azaltacak yöntemlerin ba?ar?s?, tütün talebini azaltmaya yönelik giri?imlerin aksine daha dü?üktür. Bunun nedeni bir tedarik kanal?n?n kapat?lmas? durumunda ba?ka bir yöntemle piyasaya arz?n sa?lanmas?d?r.

Kaynak: http://www.sigarabirakmadaogrenmezemini.org